Vlak voordat ik door de hoofdredacteur werd aangesproken op de toon van mijn bijdragen, en door "de secretaresse" op het off topic karakter daarvan en het ontbreken van iedere vorm van onderbouwing, had ik een bijdrage afgeleverd, onder een artikel van Rob Wijnberg over studeren en geld lenen (excuus: eerst geld lenen en dan studeren, de zaken netjes in de juiste volgorde), waarvan ik me kan voorstellen dat die de toorn van de correspondent van dienst en van cohorten van het ledenbestand van De Correspondent heeft opgeroepen.
Die bijdrage luidde als volgt:
"
"Geld lenen is heel erg slecht" zei een baas van de financierings-afdeling in ons bedrijf. "Eigenlijk is er maar één ding slechter: dat is naar de hoeren gaan."
De man kende calvinistisch Nederland.
"Nee" zei een bijdehandje - die het nog ver zou schoppen in deze wereld - "geld lenen om naar de hoeren te gaan, dat is het ergste wat er is."
Als naar de hoeren gaan een zonde voor je is, wel, dan heb je het makkelijk. Maar als je nou graag naar de hoeren gaat, en je hebt geen geld ... tja, dan zal je een keuze moeten maken.
"
Eén lid, een gelovige uiteraard, sprak mij aan: blijf even serieus, wil je.
Om verschillende redenen was ik zelden zo serieus.
Los van dat ik mij zeer kan amuseren met deze dialoog, en met de wending die die neemt: dit gesprek heeft daadwerkelijk plaats gevonden. En dat mag geen wonder heten in ons calvinistische landje.
Of het een calvinistische zonde zou moeten zijn, geld lenen, weet ik niet - ze zeggen in die kringen dat je moet woekeren met je talenten; en je kan niet woekeren met talenten als een ander daarvoor niet wil betalen.
Toen Ford de idee opvatte van efficiency in de auto-industrie --> lagere prijzen --> ook de kleinere man een auto --> grotere omzet (en zo kom je dan uit bij Den Uyl's "iedere arbeider in een autootje") had hij natuurlijk volgens de legioenen van de rechtvaardige inkomensverdeling zijn eigen arbeiders als eerste een auto moeten geven. Immers, wat je produceert daar mag je toch op z'n minst zelf van genieten. Of een salaris waarvan je jezelf met gemak een autootje kon veroorloven.
Daar komt natuurlijk een probleem om de hoek.
De buurman van de man in de autofabriek, die in de broodfabriek werkt, moet ook een autootje kunnen rijden. Okay, je zou kunnen zeggen: die buurman eet gratis brood, dat is nu eenmaal zijn stiel ... maar hoe kan er dan iets terecht komen van die betere inkomensverdeling.
De communistische maatschappij, daar meenden ze dat geregeld te hebben, maar daar hoor ik hier niemand van die westerse legioenen de loftrompet over steken. Dankzij ons vrijheidsideaal hebben we met dat achterlijke systeem van die tirannen uit het Oosten - Reagan zij geloofd en geprezen! - definitief afgerekend.
En dankzij die vrijheid kunnen we in deze kapitalistische wereld zomaar iets roepen ... dat mag, da's makkelijk. Een roeptoeter achterna lopen ... nog gemakkelijker. Maar over de consequenties nadenken, de vraag hoe dat te organiseren beantwoorden ...
Een auto ruil je niet tegen een brood, noch in een communistisch, noch in een kapitalistisch model.
Dus de arbeider gaat sparen. En omdat Ford zijn arbeiders iets beter betaalde konden die ook sparen. U voelt natuurlijk wel dat er iets paradoxaals aankomt, maar we gaan toch maar even stap voor stap verder.
Consumptief sparen zou je dit kunnen noemen. Niet sparen om te investeren, maar sparen om een autootje te kunnen rijden. Maar dat sparen moet wel iets opbrengen, en omdat er mensen zijn die geld lenen ...
Terzijde: er zijn wel gelovigen die denken dat Marx de banken niet zag zitten. Dat is een misverstand. In Marx' utopie, wanneer die uitgekomen was, was er geen banksysteem nodig geweest. Maar zolang die utopie nog niet was gerealiseerd zag Marx een functie voor een bank, die op een nette manier het spaargeld van de arbeider bewaakte en hem de vergoeding gaf die hem toekwam, omdat een ander betaalde voor het gebruik van dat spaargeld.
En daar zijn we bij het paradoxale aanbeland: we willen wel dat de arbeider spaart, we willen wel dat hij daar rente over krijgt, maar we willen niet dat ie geld leent.
Let op: brood kopen kost geld!
Die waarschuwing wel eens gezien?
Wel, hier staat ie.
En deze waarschuwing is niet idioter dan die andere waarschuwing, die door onze verontruste, wat zeg ik, zeer geschokte regelgevers in Den Haag is bedacht.
Het is waar: wie zelf meel koopt, en dat met de handen mengt met gist en water, en een oven warm maakt, die heeft binnen een paar uur een brood.
Je zou je natuurlijk iets af kunnen vragen over efficiency. Terwijl de bakker brood voor je bakt, kun jij met je handen op een andere manier geld verdienen.
Da's waar: zo zou je je ook iets af kunnen vragen m.b.t. de functie van banken, of de functie van geld lenen ... de omloopsnelheid van het ruilmiddel ... consumptie die zich naar productie kan richten ... werkgelegenheid ...
Van Rob Wijnberg als filosoof mag ik dat soort genuanceerde denken verwachten.
Van Rob Wijnberg als hoofdcorrespondent die leiding geeft aan het bestrijden van wanen van de dag, en zich daartoe omringd heeft met economen voor dat soort vraagstukken, mag ik dat soort genuanceerde denken verwachten.
Van Rob Wijnberg als consument die in een huis woont dat met andermans spaargeld is gefinancierd, mag ik dat soort genuanceerde denken verwachten.
Daarbij mag je ook nadenken over een "betere" inkomensverdeling. Maar één ding staat als een paal boven water: er zijn nu eenmaal consumptiemiddelen - niet alleen het autootje, maar ook de studie om piloot (of politicus) te kunnen worden - die niet met het in eigen portemonnee beschikbare geld te betalen zijn; de afzet en het gebruik daarvan zal dus georganiseerd moeten worden.
Let op: geld lenen kost geld!
't Is waar: om van iets te genieten zal je iets op moeten offeren: van wat je nu hebt, of van wat je in de toekomst aan potentie hebt.
Ofwel: als je graag naar de hoeren gaat, en je hebt geen geld, dan zul je een keuze moeten maken.
NB Dit is één van de 4 posts waarbij ik inga op mijn kortstondige liaison met De Correspondent; hier wordt het hoe en waarom toegelicht
Sunday, June 22, 2014
Monday, June 16, 2014
Saturday, June 14, 2014
de correspondent
Ongeveer twee en een halve maand heeft het geduurd, het samengaan tussen De Correspondent en mijn persoontje.
Veel te laat had ik lucht gekregen van de oprichting van deze internetkrant door Rob Wijnberg en Ernst Pfauth. Ik "kende" Rob Wijnberg van de NRC, van een optreden bij Buitenhof en nog wat van die dingen. Ik was gecharmeerd van zijn manier van doen.
Ik heb mij direct geabonneerd. En ik werd onmiddellijk verliefd, schreef ik. Wat verliefd is weet ik niet meer zo goed, maar ik bedoelde mijn verhouding tot dit nieuwe initiatief zo positief mogelijk uit te drukken.
Hetgeen geholpen werd door het eerste artikel van Rob Wijnberg waarmee ik kennismaakte: de middelvinger voor Wilders. Ik dacht: hier nemen ze geen blad voor de mond. En, hier hoef je geen blad voor de mond te nemen.
Er wenkten een paar aantrekkelijke perspectieven:
- omgeven te zijn door jonge honden: Vera Mulder is zo'n jonge hond - ik mag haar graag aanbevelen (ik denk ook dat ze onderbetaald wordt)
- een rustig sitebeeld zonder enige vorm van reclame
- frisse teksten (whatever dat gevoel verder mag betekenen, maar het was een eerste indruk)
- kunnen reageren zonder dat daar een moderator tussen zit
Zeg maar dat de site niet heeft gebracht wat ik ervan verwachtte. Dat zal deels gekomen zijn door mijn hoge verwachtingen. Maar, ik heb me ermee vermaakt doordat ik op alle mogelijke manieren mijn energie kwijt kon, in het opschrijven van wat ik zo nu en dan nodig vond op te schrijven.
Waar ze mij nooit in teleur hebben kunnen stellen: het credo over waan van de dag. Ik heb daar nooit in geloofd. Ik heb door De Correspondent ook niet leren onderscheiden wat wel en niet de waan van de dag is.
In één ding ben ik heel erg teleurgesteld geworden.
Ik ben vroeger toen ik een klein kind was als gelovige opgevoed. Mij zijn veel verhaaltjes verteld. Door mijn vader, door de dominee. Volgens sommigen zelfs door God: een stem waar ik goed naar moest luisteren, want anders volgden klapjes.
Er worden bij De Correspondent ook veel verhaaltjes verteld. Op dezelfde manier, bedoel ik. Door zogenaamde autoriteiten. Op eenzelfde drammerige manier als thuis, op de Christelijke school, op de zondagschool. Op eenzelfde herderlijke manier als in de kerk, op catechisatie.
En ik voel me ook among believers.
Over de "scheve" ook wel "onrechtvaardige" inkomensverdeling.
Over duurzaamheid.
Over de functie van de banken.
Over de grote nadelen van de huidige maatschappelijke inrichting.
Een soort puinhoopverhalen a la Pim Fortuyn, maar dan "redelijker" geformuleerd. En altijd getekend door correspondenten, die dankzij de huidige inrichting van de maatschappij, en die hele context, op hun manier kunnen werken aan hun biografie.
En als Elizabeth Warren de rijken in Amerika mag voorhouden dat ze het echt niet in hun eentje hebben gedaan, dan mag ik Pfauth en Wijnberg c.s. toch wel wijzen op de rijkdom die zij "van thuis hebben meegekregen", alle ellende ten spijt.
Ik ben op de verkeerde gevallen, zeg maar.
Daar is het waar we botsten, De Correspondent en ik. Die verhaaltjes, dat wat geloofd wordt, daar wilde ik graag, soms te graag wellicht, tegenin gaan. Dat wordt ook in die kringen, net als bij de gelovigen, niet gewaardeerd. En zo werd ik eerst, door de hoofdcorrespondent, aangesproken op mijn toon. En vervolgens kreeg ik van de secretaresse een briefje waarin ze mij meedeelde "Uw bijdragen onder stukken [...] zijn zelden tot nooit onderbouwd of constructief." en mij uitnodigde om mij in de toekomst naar "haar" aanwijzingen te gedragen.
Ik geloof dat ik dat nog het meest erge vond: die tekst is uiteraard niet van de secretaresse, die tekst is van Rob Wijnberg en Ernst-Jan Pfauth. Geen jonge honden - eerder laffe honden, zou ik zeggen - maar door de wol geverfd in het publiciteitscircuit, waan van de dag of geen waan van de dag, en beide intensief bezig met hun eigen biografie.
Dat mogen ze van mij. Maar als je dan zo graag leugens wilt ontmaskeren van grote bedrijven en grote borstkloppers, wees dan zo eerlijk, en verberg je niet achter een secretaresse als je zelf een leugen wilt verspreiden.
Want er staat daar in ieder geval een pertinente leugen: "... zelden tot nooit onderbouwd". Je kan van mening verschillen over "zelden of nooit" maar een feit is een feit: nog nooit heeft iemand een vraag gesteld over een bijdrage van mij die ik niet kon beantwoorden, en nog nooit is een dergelijke dialoog geëindigd met de conclusie: je kletst uit je nek, Leonardo.
Ik heb die mail openbaar gemaakt, op De Correspondent. Toen kwam de druppel. Eén van de "believers" suggereerde dat een (mede-)lid van De Correspondent deze tekst had geproduceerd en dat de secretaresse die, "verpakt" als dé geldende mening, aan mij had doen toekomen. Als ik nou gewoon even de secretaresse raadpleegde.
Ik moest dus aannemen dat medeleden anoniem over mij mochten klagen en dat De Correspondent daarnaar handelde. Ik moest mij dus in gedachten verplaatsen in de tijd, naar tijden ver voor De Verlichting, waarin de Kerk zo haar eigen methodes had om af te rekenen met ketterijen.
Ja, hallooooooh ... zo gaan we niet met elkaar om.
Ik weet niet of dat van deze tijd is, zoiets is in ieder geval niet van mijn tijd.
Mijn credo is dit. Ernst-Jan Pfauth en Rob Wijnberg zijn verantwoordelijk voor die krant. Hoe ze dat doen, en wat ze daarmee doen is hun eigen zaak - het is hun krant. Als ze mij willen kapittelen voor dingen die ze niet aanstaan is dat hun goeie recht.
Voor mij is het heel simpel. Als iemand regeltjes stelt in een ruimte die ik niet hoef binnen te gaan, en die regeltjes bevallen mij niet ... wel, dan blijf ik weg uit die ruimte. En zo heb ik besloten De Correspondent te laten voor wat ie is, en gedag te zeggen.
Een illusie armer en een ervaring rijker.
NB in komende posts zal ik twee van die "verhaaltjes" aan de orde stellen:
- over duurzaamheid, en de melancholie die ik daarachter vermoed
volg deze link
- de functie van banken, en het geld lenen dat geld kost volg deze link
En ik voel me verplicht na te denken over de verhouding tussen verhaaltjes en idealen.
Veel te laat had ik lucht gekregen van de oprichting van deze internetkrant door Rob Wijnberg en Ernst Pfauth. Ik "kende" Rob Wijnberg van de NRC, van een optreden bij Buitenhof en nog wat van die dingen. Ik was gecharmeerd van zijn manier van doen.
Ik heb mij direct geabonneerd. En ik werd onmiddellijk verliefd, schreef ik. Wat verliefd is weet ik niet meer zo goed, maar ik bedoelde mijn verhouding tot dit nieuwe initiatief zo positief mogelijk uit te drukken.
Hetgeen geholpen werd door het eerste artikel van Rob Wijnberg waarmee ik kennismaakte: de middelvinger voor Wilders. Ik dacht: hier nemen ze geen blad voor de mond. En, hier hoef je geen blad voor de mond te nemen.
Er wenkten een paar aantrekkelijke perspectieven:
- omgeven te zijn door jonge honden: Vera Mulder is zo'n jonge hond - ik mag haar graag aanbevelen (ik denk ook dat ze onderbetaald wordt)
- een rustig sitebeeld zonder enige vorm van reclame
- frisse teksten (whatever dat gevoel verder mag betekenen, maar het was een eerste indruk)
- kunnen reageren zonder dat daar een moderator tussen zit
Zeg maar dat de site niet heeft gebracht wat ik ervan verwachtte. Dat zal deels gekomen zijn door mijn hoge verwachtingen. Maar, ik heb me ermee vermaakt doordat ik op alle mogelijke manieren mijn energie kwijt kon, in het opschrijven van wat ik zo nu en dan nodig vond op te schrijven.
Waar ze mij nooit in teleur hebben kunnen stellen: het credo over waan van de dag. Ik heb daar nooit in geloofd. Ik heb door De Correspondent ook niet leren onderscheiden wat wel en niet de waan van de dag is.
In één ding ben ik heel erg teleurgesteld geworden.
Ik ben vroeger toen ik een klein kind was als gelovige opgevoed. Mij zijn veel verhaaltjes verteld. Door mijn vader, door de dominee. Volgens sommigen zelfs door God: een stem waar ik goed naar moest luisteren, want anders volgden klapjes.
Er worden bij De Correspondent ook veel verhaaltjes verteld. Op dezelfde manier, bedoel ik. Door zogenaamde autoriteiten. Op eenzelfde drammerige manier als thuis, op de Christelijke school, op de zondagschool. Op eenzelfde herderlijke manier als in de kerk, op catechisatie.
En ik voel me ook among believers.
Over de "scheve" ook wel "onrechtvaardige" inkomensverdeling.
Over duurzaamheid.
Over de functie van de banken.
Over de grote nadelen van de huidige maatschappelijke inrichting.
Een soort puinhoopverhalen a la Pim Fortuyn, maar dan "redelijker" geformuleerd. En altijd getekend door correspondenten, die dankzij de huidige inrichting van de maatschappij, en die hele context, op hun manier kunnen werken aan hun biografie.
En als Elizabeth Warren de rijken in Amerika mag voorhouden dat ze het echt niet in hun eentje hebben gedaan, dan mag ik Pfauth en Wijnberg c.s. toch wel wijzen op de rijkdom die zij "van thuis hebben meegekregen", alle ellende ten spijt.
Ik ben op de verkeerde gevallen, zeg maar.
Daar is het waar we botsten, De Correspondent en ik. Die verhaaltjes, dat wat geloofd wordt, daar wilde ik graag, soms te graag wellicht, tegenin gaan. Dat wordt ook in die kringen, net als bij de gelovigen, niet gewaardeerd. En zo werd ik eerst, door de hoofdcorrespondent, aangesproken op mijn toon. En vervolgens kreeg ik van de secretaresse een briefje waarin ze mij meedeelde "Uw bijdragen onder stukken [...] zijn zelden tot nooit onderbouwd of constructief." en mij uitnodigde om mij in de toekomst naar "haar" aanwijzingen te gedragen.
Ik geloof dat ik dat nog het meest erge vond: die tekst is uiteraard niet van de secretaresse, die tekst is van Rob Wijnberg en Ernst-Jan Pfauth. Geen jonge honden - eerder laffe honden, zou ik zeggen - maar door de wol geverfd in het publiciteitscircuit, waan van de dag of geen waan van de dag, en beide intensief bezig met hun eigen biografie.
Dat mogen ze van mij. Maar als je dan zo graag leugens wilt ontmaskeren van grote bedrijven en grote borstkloppers, wees dan zo eerlijk, en verberg je niet achter een secretaresse als je zelf een leugen wilt verspreiden.
Want er staat daar in ieder geval een pertinente leugen: "... zelden tot nooit onderbouwd". Je kan van mening verschillen over "zelden of nooit" maar een feit is een feit: nog nooit heeft iemand een vraag gesteld over een bijdrage van mij die ik niet kon beantwoorden, en nog nooit is een dergelijke dialoog geëindigd met de conclusie: je kletst uit je nek, Leonardo.
Ik heb die mail openbaar gemaakt, op De Correspondent. Toen kwam de druppel. Eén van de "believers" suggereerde dat een (mede-)lid van De Correspondent deze tekst had geproduceerd en dat de secretaresse die, "verpakt" als dé geldende mening, aan mij had doen toekomen. Als ik nou gewoon even de secretaresse raadpleegde.
Ik moest dus aannemen dat medeleden anoniem over mij mochten klagen en dat De Correspondent daarnaar handelde. Ik moest mij dus in gedachten verplaatsen in de tijd, naar tijden ver voor De Verlichting, waarin de Kerk zo haar eigen methodes had om af te rekenen met ketterijen.
Ja, hallooooooh ... zo gaan we niet met elkaar om.
Ik weet niet of dat van deze tijd is, zoiets is in ieder geval niet van mijn tijd.
Mijn credo is dit. Ernst-Jan Pfauth en Rob Wijnberg zijn verantwoordelijk voor die krant. Hoe ze dat doen, en wat ze daarmee doen is hun eigen zaak - het is hun krant. Als ze mij willen kapittelen voor dingen die ze niet aanstaan is dat hun goeie recht.
Voor mij is het heel simpel. Als iemand regeltjes stelt in een ruimte die ik niet hoef binnen te gaan, en die regeltjes bevallen mij niet ... wel, dan blijf ik weg uit die ruimte. En zo heb ik besloten De Correspondent te laten voor wat ie is, en gedag te zeggen.
Een illusie armer en een ervaring rijker.
NB in komende posts zal ik twee van die "verhaaltjes" aan de orde stellen:
- over duurzaamheid, en de melancholie die ik daarachter vermoed
volg deze link
- de functie van banken, en het geld lenen dat geld kost volg deze link
En ik voel me verplicht na te denken over de verhouding tussen verhaaltjes en idealen.
Tuesday, May 13, 2014
voetnootjes knabbelen
Was Socrates echt zo saai, vraagt iemand mij.
Betere vraag is: heeft Socrates echt geleefd?
Laten we beginnen met de vraag: is ie wel dood gegaan?
Vast wel. Als hij geleefd heeft zal hij ook wel dood zijn gegaan. Maar ik weet zeker dat hij die gifbeker niet geledigd heeft. Iemand die met een feeks samen kan leven, heeft ook geen last van een paar mensen die vinden dat ie op moet rotten.
Zo heeft mijn vader eens tegen iemand, die vond dat ie altijd gelijk had en nog nooit een fout had gemaakt in zijn leven, gezegd: dan wordt het tijd dat je doodgaat (je moet dat in het Zeeuws horen om te begrijpen dat dat wel te verdragen is). Die man heeft natuurlijk niet stante pede zelfmoord gepleegd.
Bij ons op het dorp had je een plek, de kop van de haven, ook wel de hoek van de Voorstraat, waar mannen bij elkaar stonden als ze niks anders te doen hadden. Zaterdagavond, zondagmiddag. Daar stonden ze dan een paar uur, een opmerking over het weer, of over de volkstuin, en zo nu en dan zeiden ze ook een hele tijd niks. Er was toen nog geen tv.
In Italië gaat dat iets anders. Daar komen ze ieder vrij uurtje op het piazza bij elkaar en gaan op een bankje zitten. Kopen één glaasje water in de bar - kunnen daar een hele avond op teren - terwijl ze een beetje kletsen. Dat kan een heel lawaai worden als het over Berlusconi gaat, of over Prodi. Een paar hebben dan het hoogste woord. Als er eentje een punt maakt zeggen de anderen met z'n allen beh, wat zoveel wil zeggen als: eigenlijk heb je wel gelijk. Als de ander een punt maakt, zeggen ze weer met z'n allen: beh.
Zuid Europa.
Zo zal dat ook gegaan zijn in Griekenland. Dus daar zal Socrates, en de kleine Plato, en nog wat mannen uit het dorp bij elkaar hebben gezeten op de agora, op een grote steen die gestut werd door een paar kleine steentjes. Bekertje water in de hand en dan een beetje lullen. We gebruiken nu woorden als academie, of gremium, om de heiligheid van het voorbeeld naar ons toe te trekken, maar veel meer is het niet geweest. Socrates zal vast het hoogste woord gehad hebben, kon ook mateloos irritant zijn, en zo zal daar ook wel iemand geweest zijn die gezegd heeft: 't wordt tijd dat je dood gaat. Of dat in het Grieks net zo onschuldig kan klinken als in het Zeeuws weet ik niet.
Ik vermoed dat Socrates zijn schouders opgehaald heeft, net als bij de woede-uitbarstingen van Xanthippe.
Daar staat het min of meer expliciet: er is vast ooit een Socratesje geboren.
Is het Plato geweest die ons daarvan kond heeft gedaan?
Als je onze "onvolprezen" Wiki - zgn. onafhankelijk en objectief - raadpleegt voor een bijbels boek of voor een geschrift van een Griekse filosoof, zie je dit verschil.
- van een evangelie wordt vermeld dat de auteur dubieus is, en dat het oudste handschrift van ver na Jezus optreden stamt
- bij een werk van Plato wordt alleen aan de inhoud gerefereerd
Terwijl het oudste Plato-"manuscript" stamt uit ca. 900 en in Latijn geschreven is, ofwel een vastlegging zo'n 1350 jaar na zijn dood. Bij de geschriften over Jezus hebben we het over een tijdspanne van tussen de 300 en 700 jaar na zijn dood. Da's nogal een verschil.
Dus, als er getwijfeld moet worden aan "feiten" uit het leven van Jezus, dan mag je toch zeker wel twijfelen aan "feiten" uit het leven van Socrates.
Niet ondenkbaar dat Socrates zich op dit moment, nu ik dit opschrijf, of U dit leest, omdraait in zijn graf.
Niet omdat ik oneerbiedig over hem spreek.
Nee, uit nijd. Hij realiseert zich opeens - in mijn kop zit ik inmiddels alweer meer dan 2000 jaar verder, in het jaar 1750, bij de dood van een ander genie - dat Bach wel een prachtig muziekdrama heeft gewijd aan het lijden en sterven van een dubieuze Jood die ook een paar wijsheden heeft gedebiteerd, terwijl deze componist bij de heldhaftige dood van hem, die toch met wijsheden strooide, geen nootje heeft weten te verzinnen.
Betere vraag is: heeft Socrates echt geleefd?
Laten we beginnen met de vraag: is ie wel dood gegaan?
Vast wel. Als hij geleefd heeft zal hij ook wel dood zijn gegaan. Maar ik weet zeker dat hij die gifbeker niet geledigd heeft. Iemand die met een feeks samen kan leven, heeft ook geen last van een paar mensen die vinden dat ie op moet rotten.
Zo heeft mijn vader eens tegen iemand, die vond dat ie altijd gelijk had en nog nooit een fout had gemaakt in zijn leven, gezegd: dan wordt het tijd dat je doodgaat (je moet dat in het Zeeuws horen om te begrijpen dat dat wel te verdragen is). Die man heeft natuurlijk niet stante pede zelfmoord gepleegd.
Bij ons op het dorp had je een plek, de kop van de haven, ook wel de hoek van de Voorstraat, waar mannen bij elkaar stonden als ze niks anders te doen hadden. Zaterdagavond, zondagmiddag. Daar stonden ze dan een paar uur, een opmerking over het weer, of over de volkstuin, en zo nu en dan zeiden ze ook een hele tijd niks. Er was toen nog geen tv.
In Italië gaat dat iets anders. Daar komen ze ieder vrij uurtje op het piazza bij elkaar en gaan op een bankje zitten. Kopen één glaasje water in de bar - kunnen daar een hele avond op teren - terwijl ze een beetje kletsen. Dat kan een heel lawaai worden als het over Berlusconi gaat, of over Prodi. Een paar hebben dan het hoogste woord. Als er eentje een punt maakt zeggen de anderen met z'n allen beh, wat zoveel wil zeggen als: eigenlijk heb je wel gelijk. Als de ander een punt maakt, zeggen ze weer met z'n allen: beh.
Zuid Europa.
Zo zal dat ook gegaan zijn in Griekenland. Dus daar zal Socrates, en de kleine Plato, en nog wat mannen uit het dorp bij elkaar hebben gezeten op de agora, op een grote steen die gestut werd door een paar kleine steentjes. Bekertje water in de hand en dan een beetje lullen. We gebruiken nu woorden als academie, of gremium, om de heiligheid van het voorbeeld naar ons toe te trekken, maar veel meer is het niet geweest. Socrates zal vast het hoogste woord gehad hebben, kon ook mateloos irritant zijn, en zo zal daar ook wel iemand geweest zijn die gezegd heeft: 't wordt tijd dat je dood gaat. Of dat in het Grieks net zo onschuldig kan klinken als in het Zeeuws weet ik niet.
Ik vermoed dat Socrates zijn schouders opgehaald heeft, net als bij de woede-uitbarstingen van Xanthippe.
Daar staat het min of meer expliciet: er is vast ooit een Socratesje geboren.
Is het Plato geweest die ons daarvan kond heeft gedaan?
Als je onze "onvolprezen" Wiki - zgn. onafhankelijk en objectief - raadpleegt voor een bijbels boek of voor een geschrift van een Griekse filosoof, zie je dit verschil.
- van een evangelie wordt vermeld dat de auteur dubieus is, en dat het oudste handschrift van ver na Jezus optreden stamt
- bij een werk van Plato wordt alleen aan de inhoud gerefereerd
Terwijl het oudste Plato-"manuscript" stamt uit ca. 900 en in Latijn geschreven is, ofwel een vastlegging zo'n 1350 jaar na zijn dood. Bij de geschriften over Jezus hebben we het over een tijdspanne van tussen de 300 en 700 jaar na zijn dood. Da's nogal een verschil.
Dus, als er getwijfeld moet worden aan "feiten" uit het leven van Jezus, dan mag je toch zeker wel twijfelen aan "feiten" uit het leven van Socrates.
Niet ondenkbaar dat Socrates zich op dit moment, nu ik dit opschrijf, of U dit leest, omdraait in zijn graf.
Niet omdat ik oneerbiedig over hem spreek.
Nee, uit nijd. Hij realiseert zich opeens - in mijn kop zit ik inmiddels alweer meer dan 2000 jaar verder, in het jaar 1750, bij de dood van een ander genie - dat Bach wel een prachtig muziekdrama heeft gewijd aan het lijden en sterven van een dubieuze Jood die ook een paar wijsheden heeft gedebiteerd, terwijl deze componist bij de heldhaftige dood van hem, die toch met wijsheden strooide, geen nootje heeft weten te verzinnen.
Wednesday, April 16, 2014
es ist noch nicht vollbracht
Die sieben letzten Worte unseres Erlösers am Kreuze is een compositie van Joseph Haydn. Het is oorspronkelijk gecomponeerd als sonates voor groot orkest onder de titel Sieben Sonaten mit einer Einleitung und am Schluß ein Erdbeben, om deze een paar jaar later te voorzien van tekst en uit te werken voor solisten, koor en orkest.
Ik refereer hier aan de Duitstalige muziekcultuur omdat die toch wel in het bizonder verantwoordelijk is voor het feit dat wij, niemand uitgezonderd, alles weten over het lijden en de dood van Jezus, de man van Nazareth.
Hoe is het anders te verklaren dat de Theologische Faculteit van de Universiteit van Utrecht Ton Koopman een eredoctoraat verleend heeft, terwijl die toch niet meer heeft gedaan dan het cantatewerk van Bach in een nieuw jasje steken.
De zeven laatste woorden van Jezus luidden als volgt:
Vader, vergeef hun: ze weten niet wat ze doen.
Amen, ik zeg je, vandaag zul je met mij in het paradijs zijn.
Vrouw, zie, hij is je zoon.
Zie, zij is je moeder.
Eli Eli lema sabachtani?
Ik heb dorst.
Het is volbracht.
Vader, aan Uw handen vertrouw ik mijn geest toe.
Ik denk zomaar dat als ik de Duitse versie volgens Haydn hier had opgeschreven dat ze U vertrouwder waren geweest dan deze Hollandse tekst.
De hierboven vermelde laatste woorden zijn van de hand van Hans Warren en Mario Molegraaf, uit hun niet geautoriseerde vertaling van de vier evangeliën. Zij maakten een editie bedoeld voor iedereen - voor gelovigen en ongelovigen, voor kerkgangers en kerkhaters - die wenst te weten wat er werkelijk stáát.
De twee vertalers zien in het relaas van Jezus' laatste dagen, zoals dat door Johannes wordt verteld, een hoogtepunt, vooral door het ontbreken van de "onzin" over zonsverduisteringen, aardbevingen en geopende graven. En vanwege de rol die Lazarus, als geliefde van Jezus speelt: naast moeder Maria voor het kruis, en als degene die als eerste het lege graf aanschouwt, ver nadat Jezus hém uit het graf had doen opstaan.
Voor mij is er een ander punt van "onzin" dat juist alleen in het evangelie van Johannes voorkomt. Dat zijn de woorden Het is volbracht.
Dat kan Jezus nooit geroepen hebben. Niet als hij de persoon is geweest zoals ook Johannes hem graag aan ons voorstelt: de Zoon van God die het allemaal voorzien had.
Want Jezus is daarna nedergedaald ter helle en heeft dus eerst nog twee nachten en een volle dag in de hel moeten verblijven. De evangeliën zeggen niets over wat daar is gebeurd. Maar uit alles wat wij, vanuit de ware leer, weten over de hel - met als apotheose toch wel de schildering die Giovanni Pietro Pinamonti ons nagelaten heeft - moet de kruisdood daarbij vergeleken in het niet gevallen zijn.
Nee, het was alles behalve volbracht, die vooravond van de sabbat.
Ik refereer hier aan de Duitstalige muziekcultuur omdat die toch wel in het bizonder verantwoordelijk is voor het feit dat wij, niemand uitgezonderd, alles weten over het lijden en de dood van Jezus, de man van Nazareth.
Hoe is het anders te verklaren dat de Theologische Faculteit van de Universiteit van Utrecht Ton Koopman een eredoctoraat verleend heeft, terwijl die toch niet meer heeft gedaan dan het cantatewerk van Bach in een nieuw jasje steken.
De zeven laatste woorden van Jezus luidden als volgt:
Vader, vergeef hun: ze weten niet wat ze doen.
Amen, ik zeg je, vandaag zul je met mij in het paradijs zijn.
Vrouw, zie, hij is je zoon.
Zie, zij is je moeder.
Eli Eli lema sabachtani?
Ik heb dorst.
Het is volbracht.
Vader, aan Uw handen vertrouw ik mijn geest toe.
Ik denk zomaar dat als ik de Duitse versie volgens Haydn hier had opgeschreven dat ze U vertrouwder waren geweest dan deze Hollandse tekst.
De hierboven vermelde laatste woorden zijn van de hand van Hans Warren en Mario Molegraaf, uit hun niet geautoriseerde vertaling van de vier evangeliën. Zij maakten een editie bedoeld voor iedereen - voor gelovigen en ongelovigen, voor kerkgangers en kerkhaters - die wenst te weten wat er werkelijk stáát.
De twee vertalers zien in het relaas van Jezus' laatste dagen, zoals dat door Johannes wordt verteld, een hoogtepunt, vooral door het ontbreken van de "onzin" over zonsverduisteringen, aardbevingen en geopende graven. En vanwege de rol die Lazarus, als geliefde van Jezus speelt: naast moeder Maria voor het kruis, en als degene die als eerste het lege graf aanschouwt, ver nadat Jezus hém uit het graf had doen opstaan.
Voor mij is er een ander punt van "onzin" dat juist alleen in het evangelie van Johannes voorkomt. Dat zijn de woorden Het is volbracht.
Dat kan Jezus nooit geroepen hebben. Niet als hij de persoon is geweest zoals ook Johannes hem graag aan ons voorstelt: de Zoon van God die het allemaal voorzien had.
Want Jezus is daarna nedergedaald ter helle en heeft dus eerst nog twee nachten en een volle dag in de hel moeten verblijven. De evangeliën zeggen niets over wat daar is gebeurd. Maar uit alles wat wij, vanuit de ware leer, weten over de hel - met als apotheose toch wel de schildering die Giovanni Pietro Pinamonti ons nagelaten heeft - moet de kruisdood daarbij vergeleken in het niet gevallen zijn.
Nee, het was alles behalve volbracht, die vooravond van de sabbat.
Wednesday, March 5, 2014
Israël Rusland Pavlov Zombies
De titel van deze post had ook kunnen zijn: Netanayhu Poetin Pavlov Gezagdragers ... oh, niet vergeten: én zij die gezagdrager willen worden!
(Ik weet niet of het mag, maar ik trek maar even een rechte lijn van Pavlov naar zombies, hierna zal de naam Pavlov niet meer vallen.)
Ik had een verhaal geschreven over een chirurg die zich gespecialiseerd had in gecompliceerde transplantaties, en zijn carrière wilde bekronen met een hoofdtransplantatie. Waartoe hij ook een team van vertrouwelingen om zich heen verzamelde. In het verhaal wist hij zijn doel te bereiken - de transplantatie verliep succesvol - zij het dat het eindresultaat niet helemaal werd wat hij er van verwachtte.
Zoals wel vaker legde ik dit verhaal aan enkele bekenden voor. De een vond het prima.
Een ander zei: ... [het] wordt niet plausibel, tenzij [het team van die chirurg] uit volslagen zombies bestaat, en dát kun je ook in één zin duidelijk maken.
Ik antwoordde: Dan moet je toch nog eens even kijken waarom we allemaal, maar vooral waarom de dikbuikigen onder ons, en zij die hoog te paard gezeten zijn, zo veel van Israël houden en de Palestijnen verafschuwen.
Hoe waar dit is, is de laatste dagen maar weer gebleken.
Netanayhu is in het Midden Oosten bezig, Kerry helpt hem heel erg, Obama wil daarvoor ook wat van hem terug, edoch wordt heel verdrietig van de reactie van deze almachtige leider. Maar, Obama gaat moedig en onverdroten door in de pogingen diens hart te verzachten en ergens nog een gaatje te vinden.
Ja, uncle Sam is daar met een chirurgische ingreep bezig die zijn weerga niet kent. Zeg maar: de Joden moeten en zullen een nieuw lichaam hebben. Alleen, dat wat als cosmetisch bedoeld is, het wegwerken van de littekens, de Palestijnen en zo, wil maar niet lukken. Maar de operatie moet coûte que coûte geslaagd genoemd kunnen worden.
Poetin is op de Krim bezig en onmiddellijk worden samenwerkingen en zelfs banktegoeden bevroren.
Ik denk dat Poetin, net als Freud in zijn begintijd, door de sociëteit niet als serieus te nemen heelmeester wordt beschouwd.
Kerry is, zo heet het, "hard" over de leugens van Rusland.
Zo heet het.
Overbodig te zeggen dat alle dikbuikigen - zij die gezag dragen, of dat gezag vertegenwoordigen, ook die hen vertegenwoordigen over wie gezag gevoerd wordt - en zij die dikbuikig willen worden, hun Obama en Kerry achterna lopen.
In alles, wel te verstaan!
En dat blijft niet beperkt tot gezagdragers.
Zo kwam de Volkskrant met de kop 'Poetins doofheid voor vermaningen is geen aanleiding voor optimisme' waarvan de ondertitel boekdelen sprak 'Een krachtiger signaal is gewenst'. Van de chef meninkjes.
Ik weet niet waar U aan denkt als er sprake is van onwillekeurige - ik bedoel, daar waar de eigen wil geen invloed op heeft - reacties.
Ik weet niet wat U precies op het oog heeft als U denkt aan een verdwaasde staat, of robotachtig handelen.
Zombies dus.
En dat houdt niet op bij de dikbuikigen. Dat gaat door bij hun tassendragers.
JOUW MENING TELT heet het bij de Volkskrant. Ik heb meneer Brouwers - de chef Opinie, zo wordt hij aangeduid op de site - fatsoenlijk gevraagd wat hij bedoelde, en wat hij Obama daarmee wilde influisteren. Die reactie is - uiteraard zou ik haast zeggen - geweigerd. De moderatoren, weet U wel - die heel goed weten wat telt en wat niet telt, want die willen ook liever redacteur worden dan dat ze al die ongein van lezers moeten beoordelen.
Dat zou niet zo erg zijn, als er die zelfde dag niet een incident had plaatsgevonden.
Mevrouw Aaf Brandt Corstius heeft een prachtige column geschreven over de dood van haar vader, Piet Grijs. Het zou me niets verbazen als ze ons daarmee deelgenoot heeft gemaakt van haar grafrede, haar afscheidswoorden.
Er waren een aantal reacties, lovend en of condolerend.
Er was ook één andere reactie: Ik vond het een afschuwelijke man.
Die mening telde, vonden de moderatoren, en het heeft een paar uur geduurd voordat iemand bij de Volkskrant z'n volle verstand teruggevonden had, en die reactie alsnog heeft laten verwijderen. *)
Ik weet, het is moeilijk: wat is goed, en wat is kwaad. Laat staan dat je het onderscheid aan kunt geven. Daarbij komt: het ene goed is het andere goed niet, en het ene kwaad niet vergelijkbaar met het andere kwaad.
Poeh. Dat is net zo moeilijk als nadenken over de oneindigheid van de ruimte. Nog erger: piekeren over de eeuwigheid van de tijd; want dat heeft niet alleen geen einde, dat heeft ook nog eens geen begin. Daar word je helemaal tureluurs van.
Je kunt daarom beter op een bandwagon springen. Als dikbuikige hoef je dan alleen maar te weten wat jouw bandwagon is. En als je dikbuikig wilt worden moet je alleen maar begrijpen wat nodig is, en vooral benul hebben van wat er allemaal niet van je gevraagd wordt, om op die bandwagon te mogen springen zonder dat je er onmiddellijk weer wordt afgeflikkerd.
Dus als er verhalen verteld worden, bij het kampvuur of op internet, of boeken geschreven worden, met een merkwaardige, ja hoogst merkwaardige loop der dingen - kijk even rond in de kringen van hen wier mening er werkelijk toe doet.
Zombies.
*) Zij die mij kennen zullen misschien zeggen: nu ga je tegen jezelf in, alles mag toch. Inderdaad, in beginsel moet alles kunnen, en alles moet mogen - vandaar ook dat deze moderator een echte zombie is.
NB deze post vervangt de eerdere post Lichaam én Geest
voor het verhaal Lichaam én Geest volg deze link
Ik had een verhaal geschreven over een chirurg die zich gespecialiseerd had in gecompliceerde transplantaties, en zijn carrière wilde bekronen met een hoofdtransplantatie. Waartoe hij ook een team van vertrouwelingen om zich heen verzamelde. In het verhaal wist hij zijn doel te bereiken - de transplantatie verliep succesvol - zij het dat het eindresultaat niet helemaal werd wat hij er van verwachtte.
Zoals wel vaker legde ik dit verhaal aan enkele bekenden voor. De een vond het prima.
Een ander zei: ... [het] wordt niet plausibel, tenzij [het team van die chirurg] uit volslagen zombies bestaat, en dát kun je ook in één zin duidelijk maken.
Ik antwoordde: Dan moet je toch nog eens even kijken waarom we allemaal, maar vooral waarom de dikbuikigen onder ons, en zij die hoog te paard gezeten zijn, zo veel van Israël houden en de Palestijnen verafschuwen.
Hoe waar dit is, is de laatste dagen maar weer gebleken.
Netanayhu is in het Midden Oosten bezig, Kerry helpt hem heel erg, Obama wil daarvoor ook wat van hem terug, edoch wordt heel verdrietig van de reactie van deze almachtige leider. Maar, Obama gaat moedig en onverdroten door in de pogingen diens hart te verzachten en ergens nog een gaatje te vinden.
Ja, uncle Sam is daar met een chirurgische ingreep bezig die zijn weerga niet kent. Zeg maar: de Joden moeten en zullen een nieuw lichaam hebben. Alleen, dat wat als cosmetisch bedoeld is, het wegwerken van de littekens, de Palestijnen en zo, wil maar niet lukken. Maar de operatie moet coûte que coûte geslaagd genoemd kunnen worden.
Poetin is op de Krim bezig en onmiddellijk worden samenwerkingen en zelfs banktegoeden bevroren.
Ik denk dat Poetin, net als Freud in zijn begintijd, door de sociëteit niet als serieus te nemen heelmeester wordt beschouwd.
Kerry is, zo heet het, "hard" over de leugens van Rusland.
Zo heet het.
Overbodig te zeggen dat alle dikbuikigen - zij die gezag dragen, of dat gezag vertegenwoordigen, ook die hen vertegenwoordigen over wie gezag gevoerd wordt - en zij die dikbuikig willen worden, hun Obama en Kerry achterna lopen.
In alles, wel te verstaan!
En dat blijft niet beperkt tot gezagdragers.
Zo kwam de Volkskrant met de kop 'Poetins doofheid voor vermaningen is geen aanleiding voor optimisme' waarvan de ondertitel boekdelen sprak 'Een krachtiger signaal is gewenst'. Van de chef meninkjes.
Ik weet niet waar U aan denkt als er sprake is van onwillekeurige - ik bedoel, daar waar de eigen wil geen invloed op heeft - reacties.
Ik weet niet wat U precies op het oog heeft als U denkt aan een verdwaasde staat, of robotachtig handelen.
Zombies dus.
En dat houdt niet op bij de dikbuikigen. Dat gaat door bij hun tassendragers.
JOUW MENING TELT heet het bij de Volkskrant. Ik heb meneer Brouwers - de chef Opinie, zo wordt hij aangeduid op de site - fatsoenlijk gevraagd wat hij bedoelde, en wat hij Obama daarmee wilde influisteren. Die reactie is - uiteraard zou ik haast zeggen - geweigerd. De moderatoren, weet U wel - die heel goed weten wat telt en wat niet telt, want die willen ook liever redacteur worden dan dat ze al die ongein van lezers moeten beoordelen.
Dat zou niet zo erg zijn, als er die zelfde dag niet een incident had plaatsgevonden.
Mevrouw Aaf Brandt Corstius heeft een prachtige column geschreven over de dood van haar vader, Piet Grijs. Het zou me niets verbazen als ze ons daarmee deelgenoot heeft gemaakt van haar grafrede, haar afscheidswoorden.
Er waren een aantal reacties, lovend en of condolerend.
Er was ook één andere reactie: Ik vond het een afschuwelijke man.
Die mening telde, vonden de moderatoren, en het heeft een paar uur geduurd voordat iemand bij de Volkskrant z'n volle verstand teruggevonden had, en die reactie alsnog heeft laten verwijderen. *)
Ik weet, het is moeilijk: wat is goed, en wat is kwaad. Laat staan dat je het onderscheid aan kunt geven. Daarbij komt: het ene goed is het andere goed niet, en het ene kwaad niet vergelijkbaar met het andere kwaad.
Poeh. Dat is net zo moeilijk als nadenken over de oneindigheid van de ruimte. Nog erger: piekeren over de eeuwigheid van de tijd; want dat heeft niet alleen geen einde, dat heeft ook nog eens geen begin. Daar word je helemaal tureluurs van.
Je kunt daarom beter op een bandwagon springen. Als dikbuikige hoef je dan alleen maar te weten wat jouw bandwagon is. En als je dikbuikig wilt worden moet je alleen maar begrijpen wat nodig is, en vooral benul hebben van wat er allemaal niet van je gevraagd wordt, om op die bandwagon te mogen springen zonder dat je er onmiddellijk weer wordt afgeflikkerd.
Dus als er verhalen verteld worden, bij het kampvuur of op internet, of boeken geschreven worden, met een merkwaardige, ja hoogst merkwaardige loop der dingen - kijk even rond in de kringen van hen wier mening er werkelijk toe doet.
Zombies.
*) Zij die mij kennen zullen misschien zeggen: nu ga je tegen jezelf in, alles mag toch. Inderdaad, in beginsel moet alles kunnen, en alles moet mogen - vandaar ook dat deze moderator een echte zombie is.
NB deze post vervangt de eerdere post Lichaam én Geest
voor het verhaal Lichaam én Geest volg deze link
Monday, March 3, 2014
de prijs die je moet betalen om (niet) oud te mogen worden
Piet Grijs is dood, en dat is doodzonde. (Zoals het ook doodzonde is dat Jan Blokker dood is gegaan - als die twee nog geleefd hadden zou er misschien wat minder ruimte zijn geweest voor al die rare columnistjes in de Volkskrant.)
Ik ben niet zo van de favorieten, de mijne kan ik op de vingers van één hand tellen. Piet Grijs is er één van. (Ik weet ook wel: het is Hugo Brandt Corstius - maar ik prefereer Piet Grijs ... en Maaike Helder!)
Maar daar gaat dit stukje niet over.
Het CBS zegt een statistiek te hebben, waaruit blijkt dat hoger opgeleiden ouder worden.
Ik heb een andere statistiek.
Ik lees THE FREUD SCENARIO van Sartre. Prachtig boek. Intellectuele geweldenaars, verzonken in een even geweldige ruimte.
Sartre is 74 geworden - geen geweldige leeftijd.
Grijs is 78 geworden - voor deze tijd niet echt oud.
Freud is 84 geworden - voor zijn tijd een mooie leeftijd, maar niet opzienbarend.
Het CPB bracht nu ongeveer een jaar geleden een policy brief uit die ons liet weten dat lager opgeleiden ongezonder leven en eerder doodgaan. (Het CPB verwijst naar een onderzoek van Kunst uit 2007.)
Ik had onmiddellijk argwaan:
- de meeste mensen gaan dood rond hun 87ste, qua aantal moeten daar ook (genoeg) mensen bij zitten die zware arbeid hebben verricht
- als ik met de gezondheidszorg in aanraking kom vragen ze me nooit welke opleiding ik heb
- van bekenden (en van hen die bekend willen zijn) zie je altijd doodsberichten, daar zit nogal wat hoger opgeleid bij; in mijn geheugen staat niet gegrift dat die allemaal oud zijn geworden, sterker: ik denk nogal eens: wat is die jong gegaan
Het Nationaal Kompas Volksgezondheid van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu zegt het, inleidend, zo: Het verschil in levensverwachting bij geboorte tussen laag- en hoogopgeleide mannen en vrouwen is 7,3 respectievelijk 6,4 jaar ... waarna een heleboel tekst met cijfertjes volgt en een verwijzing naar een artikel van Bruggink van 2009 in het Statistisch kwartaalblad over de demografie NL (bericht over levensverwachting versie 4.14, 12/12/2013).
Er waren nog wel een paar dingen meer die mij aan het denken zetten.
Mijn vader komt uit een arm landbouwersgezin van 12 kinderen. Als ik een meisje, dat jong stierf omdat de gezondheidszorg nog niet helemaal op poten stond (1925), afzonder is de gemiddelde leeftijd van de overige 11 leden van die familie 85 jaar.
Dat is natuurlijk een particuliere observatie. Nou, dat mag wel, vind ik, tegenover die enormiteit van de prominentie van de HBO'er in dit verhaal - die leven ook heel gezond.
???
HBO'ers komen tot leven in de Wet op het Voortgezet Onderwijs, ingegaan 1968. Dan gaan we het ook over aantallen hebben die wel of niet iets in de statistiek kunnen betekenen. Dankzij spreiding van kennis, en al die andere nobele en minder nobele principes lopen die opleidingen dan vol.
De eerste HBO'ers worden dus afgeleverd begin jaren 70. Die zijn, als rond 2008 de conclusies uit die daarvoor liggende onderzoeken, waar CBS, CPB en ons Nationale Kompas naar verwijzen, getrokken worden, aan hun eerste burn-out toe.
Dan weten we nog helemaal niks van kosten gezondheidszorg van die groep, laat staan van overlijdensdata.
Ja, behalve als ze overleden zijn - en dan moeten ze dus heel jong zijn gegaan!
Ik heb dus zelf maar een statistiekje aangelegd. Van alle hoger opgeleiden NL die ik kon vinden en die na 1945 overleden zijn: geboortedatum en sterfdatum.
Er zijn heel wat lijstjes. Op Wiki, op internetsites van clubs en instituten. Het voordeel van dit onderzoek is dat zij die gezag dragen en autoriteit hebben - en dat hebben die hoger opgeleiden maar wat graag - zichzelf graag terugzien in lijstjes.
Zo heb ik een bestand weten aan te leggen van bewindvoerders en gezagdragers, Kamerleden, leden van de (koninklijke!) club van wetenschappers, kunstbeoefenaars, wiskundigen.
Die laatsten, wiskundigen, dat is nog het gezondste volkje: gemiddelde leeftijd 79,3 jaar. Overigens, niet om over naar huis te schrijven.
Voor de rest heb ik een verdrietige conclusie: hun gemiddelde leeftijd is normaal: 76,1 jaar.
Een kleine aantekening: bij die groep is wel eens onduidelijk of er sprake is van HBO. Bauke Roolvink, staatssecretaris en minister, was metaalarbeider en vakbondsbestuurder, opleiding wordt niet vermeld. Als ik dat soort mensen afzonder, gaat de gemiddelde leeftijd van de werkelijk hoog opgeleide er niet op vooruit.
NB Zoals gezegd, de meeste mensen gaan dood op hun 87ste. Kindersterfte werkt mee bij het omlaag brengen van de werkelijk gemiddelde leeftijd. Die negatieve invloed is uiteraard afwezig bij de (dus te lage!) gemiddelde leeftijd van hoger opgeleiden.
Ik heb het nu over een steelproef van 1570 personen. Dat is niet gering, gezien de omvang van steekproeven voor allerlei onderzoeken.
Globaal heb ik nog even verder gekeken. Dus Leo Vroman is oud geworden, en Theun de Vries ook. Daar staan tegenover Karel Glastra van Loon en Patricia de Martelaere (Vlaams).
Van dat gezond leven van hoger opgeleiden moet je je ook niet al te veel voorstellen. Ik ben heel wat WO'ers en HBO'ers tegengekomen die helemaal niet blij waren met hun job: heb je daar nou voor doorgeleerd, jongen? En nu al een aantal jaren worden heel wat WO'ers en HBO'ers afgeleverd die geen (passende) baan kunnen vinden.
Dat levert frustraten op, en ik persoonlijk maak me ernstig zorgen over de kosten van de gezondheidszorg voor deze groepen.
Ik heb mijn bevindingen gemeld aan de Volkskrant - vijf dagen na verschijning van de CPB policy brief. Hun antwoord: dit is nu geen onderwerp, wij moeten aansluiten bij de actualiteit.
Ik heb het aan de NRC gemeld. Die hebben mijn bevindingen drie dagen in een bureaula gelegd, waarna het vanzelf niet meer bij de actualiteit aansloot.
Ik begrijp die jongens en meisjes die de redacties van Volkskrant en NRC bevolken wel. Op z'n minst HBO'er, waarschijnlijk WO'er, dus die horen graag dat ze veel gezonder en langer leven dan het plebs.
Ze hebben vooral belang bij de bedoelde uitkomst van die onderzoeken: dat een hoger opgeleide minder premie moet gaan betalen voor zijn sociale verzekeringen, en dat Jan met de Pet meer gaat betalen.
Ik ben niet zo van de favorieten, de mijne kan ik op de vingers van één hand tellen. Piet Grijs is er één van. (Ik weet ook wel: het is Hugo Brandt Corstius - maar ik prefereer Piet Grijs ... en Maaike Helder!)
Maar daar gaat dit stukje niet over.
Het CBS zegt een statistiek te hebben, waaruit blijkt dat hoger opgeleiden ouder worden.
Ik heb een andere statistiek.
Ik lees THE FREUD SCENARIO van Sartre. Prachtig boek. Intellectuele geweldenaars, verzonken in een even geweldige ruimte.
Sartre is 74 geworden - geen geweldige leeftijd.
Grijs is 78 geworden - voor deze tijd niet echt oud.
Freud is 84 geworden - voor zijn tijd een mooie leeftijd, maar niet opzienbarend.
Het CPB bracht nu ongeveer een jaar geleden een policy brief uit die ons liet weten dat lager opgeleiden ongezonder leven en eerder doodgaan. (Het CPB verwijst naar een onderzoek van Kunst uit 2007.)
Ik had onmiddellijk argwaan:
- de meeste mensen gaan dood rond hun 87ste, qua aantal moeten daar ook (genoeg) mensen bij zitten die zware arbeid hebben verricht
- als ik met de gezondheidszorg in aanraking kom vragen ze me nooit welke opleiding ik heb
- van bekenden (en van hen die bekend willen zijn) zie je altijd doodsberichten, daar zit nogal wat hoger opgeleid bij; in mijn geheugen staat niet gegrift dat die allemaal oud zijn geworden, sterker: ik denk nogal eens: wat is die jong gegaan
Het Nationaal Kompas Volksgezondheid van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu zegt het, inleidend, zo: Het verschil in levensverwachting bij geboorte tussen laag- en hoogopgeleide mannen en vrouwen is 7,3 respectievelijk 6,4 jaar ... waarna een heleboel tekst met cijfertjes volgt en een verwijzing naar een artikel van Bruggink van 2009 in het Statistisch kwartaalblad over de demografie NL (bericht over levensverwachting versie 4.14, 12/12/2013).
Er waren nog wel een paar dingen meer die mij aan het denken zetten.
Mijn vader komt uit een arm landbouwersgezin van 12 kinderen. Als ik een meisje, dat jong stierf omdat de gezondheidszorg nog niet helemaal op poten stond (1925), afzonder is de gemiddelde leeftijd van de overige 11 leden van die familie 85 jaar.
Dat is natuurlijk een particuliere observatie. Nou, dat mag wel, vind ik, tegenover die enormiteit van de prominentie van de HBO'er in dit verhaal - die leven ook heel gezond.
???
HBO'ers komen tot leven in de Wet op het Voortgezet Onderwijs, ingegaan 1968. Dan gaan we het ook over aantallen hebben die wel of niet iets in de statistiek kunnen betekenen. Dankzij spreiding van kennis, en al die andere nobele en minder nobele principes lopen die opleidingen dan vol.
De eerste HBO'ers worden dus afgeleverd begin jaren 70. Die zijn, als rond 2008 de conclusies uit die daarvoor liggende onderzoeken, waar CBS, CPB en ons Nationale Kompas naar verwijzen, getrokken worden, aan hun eerste burn-out toe.
Dan weten we nog helemaal niks van kosten gezondheidszorg van die groep, laat staan van overlijdensdata.
Ja, behalve als ze overleden zijn - en dan moeten ze dus heel jong zijn gegaan!
Ik heb dus zelf maar een statistiekje aangelegd. Van alle hoger opgeleiden NL die ik kon vinden en die na 1945 overleden zijn: geboortedatum en sterfdatum.
Er zijn heel wat lijstjes. Op Wiki, op internetsites van clubs en instituten. Het voordeel van dit onderzoek is dat zij die gezag dragen en autoriteit hebben - en dat hebben die hoger opgeleiden maar wat graag - zichzelf graag terugzien in lijstjes.
Zo heb ik een bestand weten aan te leggen van bewindvoerders en gezagdragers, Kamerleden, leden van de (koninklijke!) club van wetenschappers, kunstbeoefenaars, wiskundigen.
Die laatsten, wiskundigen, dat is nog het gezondste volkje: gemiddelde leeftijd 79,3 jaar. Overigens, niet om over naar huis te schrijven.
Voor de rest heb ik een verdrietige conclusie: hun gemiddelde leeftijd is normaal: 76,1 jaar.
Een kleine aantekening: bij die groep is wel eens onduidelijk of er sprake is van HBO. Bauke Roolvink, staatssecretaris en minister, was metaalarbeider en vakbondsbestuurder, opleiding wordt niet vermeld. Als ik dat soort mensen afzonder, gaat de gemiddelde leeftijd van de werkelijk hoog opgeleide er niet op vooruit.
NB Zoals gezegd, de meeste mensen gaan dood op hun 87ste. Kindersterfte werkt mee bij het omlaag brengen van de werkelijk gemiddelde leeftijd. Die negatieve invloed is uiteraard afwezig bij de (dus te lage!) gemiddelde leeftijd van hoger opgeleiden.
Ik heb het nu over een steelproef van 1570 personen. Dat is niet gering, gezien de omvang van steekproeven voor allerlei onderzoeken.
Globaal heb ik nog even verder gekeken. Dus Leo Vroman is oud geworden, en Theun de Vries ook. Daar staan tegenover Karel Glastra van Loon en Patricia de Martelaere (Vlaams).
Van dat gezond leven van hoger opgeleiden moet je je ook niet al te veel voorstellen. Ik ben heel wat WO'ers en HBO'ers tegengekomen die helemaal niet blij waren met hun job: heb je daar nou voor doorgeleerd, jongen? En nu al een aantal jaren worden heel wat WO'ers en HBO'ers afgeleverd die geen (passende) baan kunnen vinden.
Dat levert frustraten op, en ik persoonlijk maak me ernstig zorgen over de kosten van de gezondheidszorg voor deze groepen.
Ik heb mijn bevindingen gemeld aan de Volkskrant - vijf dagen na verschijning van de CPB policy brief. Hun antwoord: dit is nu geen onderwerp, wij moeten aansluiten bij de actualiteit.
Ik heb het aan de NRC gemeld. Die hebben mijn bevindingen drie dagen in een bureaula gelegd, waarna het vanzelf niet meer bij de actualiteit aansloot.
Ik begrijp die jongens en meisjes die de redacties van Volkskrant en NRC bevolken wel. Op z'n minst HBO'er, waarschijnlijk WO'er, dus die horen graag dat ze veel gezonder en langer leven dan het plebs.
Ze hebben vooral belang bij de bedoelde uitkomst van die onderzoeken: dat een hoger opgeleide minder premie moet gaan betalen voor zijn sociale verzekeringen, en dat Jan met de Pet meer gaat betalen.
Subscribe to:
Posts (Atom)