strofenverdriet

Zingt voor de Heer een nieuw lied … aldus de opdracht in een van de psalmen aan de dichters onder het volk van onze lieve Heer (vert. Gerhardt) – jaja, ook de Psalmen zijn ingeblazen door de Heilige Geest bij gevoelige knapen en sterke vrouwen die ook mee durfden te doen. En de ingeblazenen hebben er wat moois van gemaakt.
150 Psalmen en 365 gezangen, althans in wat oorspronkelijk de Nederlands Hervormde Kerk was. En na het samengaan van de protestantse kerken hebben deze zich er toe gezet om hun Liedboek uit te breiden tot meer dan 1000 liederen.

En dan daarnaast nog dikke liederenbundels. Wij hadden thuis Stemmen des Heils op het orgel staan, de buurman had Johannes de Heer.
Dat was Nederland, maar het buitenland had ook een rijke schakering aan bundels, en navenant veel liederen. Daar waren natuurlijk veel overlappingen, maar er was toch wel zoveel origineel dat God daarboven zich iedere zondag kon vermaken – zodat, als de totale inhoud eindelijk naar boven was gezongen en er opnieuw begonnen werd, God kon denken: oh ja, die hadden ze ook nog en er zo een glimlach van herkenning op zijn Heilige, Liefdevolle Aangezicht kwam.

Maar daar zat hem nou net nou de kneep.
Zo ging het niet helemaal. Zeg maar: helemaal niet. Het was niet zo dat alle liederen aan de beurt kwamen, op volgorde of random. God kreeg niet iedere week een nieuw lied voorgeschoteld, en al helemaal niet dat gegarandeerd ieder bestaand lied aan bod kwam. Het omhoog galmend volkje had zo zijn voorkeuren. Bij de Psalmen, bij de Hymnes – jaja, ook in het buitenland – waarbij de liederenbundels het wonnen van de liturgische canon.

Daar is onderzoek naar gedaan. Want niet alleen het volk had zo zijn voorkeuren, nee, ook de herder van de kudde, die Gods schapen aanstuurde bij het blaten en aangaf wat er die zondag gezongen moest worden. De bron? Wel, de dominees gaven iedere week psalmbriefjes aan de organist, zodat hij zich kon voorbereiden op de begeleiding van het zingen in de kerk – dat God zich een beetje serieus genomen voelde, wil ik maar zeggen. En die briefjes (gearchiveerd) vormden nou niet bepaald een representatieve weergave van de 150 psalmen en 306 gezangen in de gebundelde kerkliederen.
En dan waren er ook nog schapen die er de voorkeur aangaven om uitsluitend met gebogen hoofd klagelijk te blaten over het kwaad dat ze zelf bedreven hadden, en over het nog grotere kwaad waarmee de samenrottende bozen hen bedreigden – de klaagpsalmen van de gereformeerde bonders in de Hervormde Kerk.

Ik heb daar ook zelf ervaring mee. Het is er bij mij met de paplepel ingegoten, en ik heb me in mijn knapenjaren een getrouwe leerling betoond. Dus ik dacht dat ik wel een behoorlijk deel van dat geestelijk erfgoed eigen had gemaakt. Dat viel bij nader onderzoek – dat ik deed vanuit een ander gezichtspunt - behoorlijk tegen.
Er zijn bij dat onderzoek 73 psalmen langs gekomen, ongeveer de helft, en daarvan waren 23 mij totaal onbekend.
Die 73 psalmen vertegenwoordigden 53 melodieën, daarvan had ik er 12 nog nooit gehoord, laat staan zelf gezongen.

een koraalboek dat wij in huis hadden

En daarmee wordt het grote strofenverdriet zichtbaar. Die 73 psalmen stonden voor 661 berijmde verzen. Van die 661 waren er slechts 98 die mij vertrouwd waren. Dit corpus van 150 individuele gedichten kent 1431 psalm-vérsjes, en met het schaamrood op de wangen moet ik bekennen dat maximaal 215 mij iets zeggen. En ik vrees dat dit betekent dat het met de dominees, die de gemeenteleden daarbij aanstuurden, niet veel anders gesteld was.

De dichters van die psalmen en gezangen én gelijksoortige liederen moeten daar toch wanhopig van worden. Zitten ze een prachtige hymne bij elkaar te dichten, een tekst die loopt als een klok waarvan de strofes onderling goed zijn afgewogen en keurig in logische volgorde zijn gezet – waar ook onze Lieve Heer met instemming zijn ogen op kan laten rusten - en dan besluit de dominee dat het met vers 1 en 3 wel gezegd is. En in tv-programma’s als Nederland zingt (EO) of het Songs of Praise van de BBC idem dito: je krijgt meestal 2 en een enkele keer 3 verzen te horen.

Maar ook de componisten doen daaraan mee. Bach bijvoorbeeld, gebruikt vaak een kerklied in zijn passionen, cantates en dergelijke. Je ziet zelden een tweede vers. In de Mattheus gebeurt dat een keer, met O Haupt voll Blut und Wunden. Slechts twee coupletten. Het oorspronkelijke kerklied heeft 10 coupletten.

En dan zijn er nog die hele eigenwijze preekheren. Heb ik een paar keer meegemaakt in mijn leventje als kerkganger. Dominee vond een beetje van het ene vers wel mooi en een beetje van een ander vers. En dus moest de gemeente zingen psalm 42 vers 3a … en na vers 3a vervolgt U dan met vers 7b. Jaah? Dus graag eerst 3a en dan 7b zingen.

Maar, de godsdienstwaanzin ten top, ik meen dat het Hans Sievez is, de hoofdpersoon in Knielen op een bed violen van Jan Siebelink, die er van droomt om psalm 119 vers 1 t/m 88 nog eens te mogen zingen, en dan op dreun. Dat is misschien wel de wens van de psalmdichter, maar zelfs ijzervretende kerkgangers moeten daar toch buikpijn van krijgen: zo’n twee en een half uur onafgebroken zingen. [’t Kan ook zijn dat dat mijn droom is, dat de in de kerk bijeengekomen mannenbroeders die opdracht van de dominee krijgen, en dat ze dan met z’n allen de kerkbanken uitschuiven, zo van: prettige zondag verder, dominee. (Ik kan het niet nalezen, ik heb het boek na lezing van ongeveer de helft weggegooid, maar Google AI bevestigt mijn herinnering.) ]

En dan het meest bevreemdende?
Er is een gezang in de Hervormde bundel van 1937. Daaruit werd bij ons thuis niet gezongen, wij waren gereformeerd. Daarin is een lied dat ik ook nog nooit gezongen heb, wij hadden die bundel ook niet in huis. Maar ik kan de volledige tekst, vier strofen, zo opdreunen. En ik ken de melodie. Als ik dit lied op de piano speel komt de hele tekst als vanzelf boven. En ik kan niet achterhalen waar ik dat vandaan heb.

Waar zit hem nou net toch die kneep?
God zal het weten.

daar heb je Bregman, hij is geweldig

In een boodschap in de Volkskrant – zo eentje van: dit standpunt reflecteert niet noodzakelijk het standpunt van de redactie – mag een discipel van Rutger Bregman zijn visie over hoe de wereld te verbeteren uiteenzetten: Gebruik je carrière om zoveel mogelijk goed te doen. […] Zijn oproep is even urgent als aanstekelijk: gebruik je carrière niet om jezelf te verrijken, maar om de wereld beter te maken. Het woord “bullshitbanen” valt, een concept van de Heiland zelf afkomstig.

Maar de schrijver ziet natuurlijk wel dat je zo niet een twee drie de ratrace stillegt, dus hij heeft een alternatief waarmee hij met de deur in huis valt in de inleidende kop: MET HET GELD DAT JE IN JE HUIDIGE BAAN VERDIENT, KUN JE ÓÓK VEEL GOEDS DOEN. JE EURO’S ZIJN MEER WAARD DAN JE DENKT.

Er staat een veelzeggend plaatje bij.

Guus Dubbelman / de Volkskrant

Het onderschrift bij de foto: Hoogopgeleide dertigers komen bijeen om te discussiëren over de theorie van Rutger Bregman over bullshitbanen, in maart 2025.
En hij vermeldt dat in een boodschap MORELE AMBITIE zijn paus Bregman zich vooral richt op mensen met kansen die nu hun energie steken in banen met weinig maatschappelijke waarde.

Bullshitbanen. Volgens de theorie van Bregman kun je stellen dat 25% van onze aandacht en arbeidsenergie gestoken wordt in bullshit.
’t Is nogal wat, om dat als aanstaande gepensioneerde te moeten horen als je voor de laatste keer toegesproken wordt door één van je hoogste bazen.
’t Is nogal wat om aan het begin van je carrière te horen dat het onvermijdelijk is dat je je begint te bekommeren om bullshit, maar dat je – wie weet – over enkele jaren kunt aanschuiven bij een kleine elite die haar maatschappelijke waarde heeft weten op te krikken.

Is dat eigenlijk denkbaar, de nijvere bij die de mens is, de mens die naar een bijbels woord tot de mieren moet gaan om te leren van het aanschouwen van hun wijze werken … is het denkbaar zijn bezigheden te rangschikken op morele waarde?

Wordt ook vast een nieuwe aanpak bij consultaties voor beroepskeuze. Misschien is een goede raad aan onzekere ouders, om hun eigen carrière erbij te betrekken en hun moreel-ambitieuze dochter te waarschuwen dat het niet allemaal goud is wat er blinkt in dewereldmoetopdeschopland.

Ik heb zo mijn twijfels. Ik heb zo mijn reuze twijfels.
Ik geloof er eigenlijk helemaal niks van.
Onze wijze van doen, de organisatie van onze bezigheden gedijen in een niet onhandig neergelegde bedding van steentijd ijzertijd – én, niet onbelangrijk, het astrologische Watermantijdperk – ofwel een paar duizend jaar van beschaving. Gedurende welk tijdsbestek er ook veel moraal is langsgekomen, maar waarbij, qua intrinsiek belang, de putjesschepper even onmisbaar bleek te zijn als de wijwaterkwastzwaaier.

Is er een kwaliteitsmaat voor die bedding, of voor wat dat heeft opgeleverd?
Je zou op de stijging van de gezondheid, de gemiddelde leeftijd kunnen wijzen.
Je zou op de terugdringing van de honger kunnen wijzen.
De vrijetijdsgenoegens.
Anderzijds, de grip die volksmenners op het morrende volk hebben neemt angstwekkende vormen aan.
Het volksverhuizingsprobleem waar we maar geen grip op krijgen.

De schrijver van deze ingezonden opinie relativeert in ieder geval behoorlijk. Die morele ambitie begint bij je bankrekening, zegt het artikel. Dus dat je je energie in goedbetaalde bullshit stopt is niet erg, als je je salaris maar deelt met de armen. Volgens een aan Klaus Schwab toegeschreven uitspraak, founding father van het World Economic Forum: Du wirst nichts besitzen und glücklich sein.
[De uitspraak is niet van Schwab maar is in de WEF-documenten terecht gekomen, en wordt toegeschreven aan iemand uit zijn invloedskring die dat in een essay heeft betoogd: You’ll own nothing, and you’ll be happy.]

En dan volgt ter afsluiting nog een waarschuwing.

We vergelijken laptops, zorgverzekeringen en energiecontracten tot in detail, om zelf de beste koop te kunnen doen. Maar als het gaat om geld dat bedoeld is om anderen te helpen, kiezen we vaak op basis van emotie, naamsbekendheid of geraffineerde marketing.

Geraffineerde marketing. Moet je nu ook al waken voor de verborgen verleidingen van de sociale media als je goed wil doen?

Nogmaals dat plaatje.
Ik kan er niks aan doen, maar ik kan mijn indruk van de setting niet onderdrukken: dit is geen dagje op de hei, op de Veluwe, maar dit is een dagje naar de Zuidas – symbool en zenit tegelijk van dat verdorven kapitalisme.
Hoogopgeleide dertigers?
Makke schapen zul je bedoelen. Zo wachten ze in eerbiedige stilte tot Sint Rutger zijn berichtjes van die morgen doorgescrold heeft en nog even de laatste nieuwslijntjes over de werkelijke bullshitban van Trump en Netanyahu waarin we gevangen zitten sinds 20 januari 2025, dat onheilige jaar onzes Heeren.

nog eens een keertje AI

In een comment voor mijn Amerikaanse vriend Pierce, de dwarse main stream media man, wilde ik economische principes, zoals de epsteinian demand and supply curve ter sprake brengen - jullie weten wel de vraag naar jonge maagden die als vanzelf een aanbod creëert én een tussenhandel.
En ik dacht: laat ik even googlen of iemand die term al gebruikt heeft.

[terzijde: Nee, het coinen van dit begrip mag geheel aan mijn naam verbonden worden.]

Zoals google tegenwoordig functioneert: ik kreeg antwoord van AI.
Hilarisch.

Quote:

The terms "Epsteinian demand" and "supply" are not standard economic concepts or terms. The core principles of economics, such as the law of supply and demand, explain how prices are determined by the interaction of buyers and sellers in a market. Specifically …

(Image credit: BlackJack3D via Getty Images)

Het leek wel alsof ik een vraag had voorgelegd aan een docent economie, die even niet wist waar ie ook weer “epsteinian” moest plaatsen in de wetenschap van de schaarste, maar er ook niet zeker van was of het erg was dat hij dat niet wist – en dus maar van wal stak, in de hoop dat hij de overkant zou bereiken.

Nee dus.

Mijn “leraar” economie kwam met een breakdown of the key concepts.
Dat de prijs van een product bepalend kan zijn voor de vraag er naar (de Law of Demand).
Dat als de prijs van een dienst stijgt er meer aanbod komt (de Law of Supply) die verkeerd uit kan pakken – boeren weten daar alles van: grote vraag naar aardappelen / alle boeren gaan aardappelen verbouwen / de aardappelmarkt stort in – dat soort effecten.
The market equilibrium.
Factors Affecting Supply and Demand.

Nu nog afronden,

… in summary while the terms "Epsteinian demand" and "supply" are not standard economic terminology … bla bla bla.

Héhé, ik ben veilig aan de overkant gekomen.

Ha ha ha

Het meest hilarische is natuurlijk wel dat de naam Epstein [merk op dat AI epsteinian met een hoofdletter schrijft, eigen initiatief], de vraag naar jonge meisjes voor plezier door de heren uit de betere standen, en het geld dat er mee gemoeid is, zo uitgebreid besproken is, zowel als onderdeel van de nieuwsvoorziening als in het kader van de sociologische en moraliserende impact – de er aan verbonden privé schandalen incluis, zoals die van Prince Andrew, en kwaadsprekerij, zoals die over Clinton, en het gehannes met de Epstein files - dat geen econoom meer zou uh-en wanneer een studentje die een beetje slim wou lijken deze vraag zou stellen, maar de wijsneus over de knie zou leggen … okay, behalve misschien dan een loslopende econoom met een brave maar naïeve inborst die van de prins geen kwaad wil weten.

Inderdaad, AI als de tutor die van het maatschappelijke kwaad kennelijk geen weet heeft, maar daarvan, klaarblijkelijk, ook geen weet wil hebben.

AI

Laatst stak ik hier de loftrompet over Floor Rusman, columnist bij NRC.
Deze zaterdag schreef ze over AI (ik zet het maar bold, want ik lees steeds (het) Al, of (de) A1) en meldde dat ze vond dat sommige AI toepassingen wel goed moesten zijn – voorbeeld: longkanker opsporen – maar andere weer niet – voorbeeld: frictieloos kunnen praten met ChatGPT.
Ze las er over, wat ze beter niet had kunnen doen, zeker niet gezien de omstandigheden, net wakker, nog geen koffie gehad - terwijl ze toch wist dat “het me een angstig en machteloos gevoel geeft”.

En dan komt meneer Moraal vanzelf langs. Je mag er wel beter van worden, maar het moet geen (misplaatst) pleziertje worden. Terwijl ik me toch best wel kan vermaken met sommige dingen die zich als AI willen voordoen.
Ik zal er maar eerlijk voor uitkomen: ik ben een AI-ontkenner, reden waarom ik ook een “klimaatontkenner” ben – precies vanwege die klimaatboys met hun deep learning programs, designed to teach individuals how to utilize artificial neural networks to learn from data.

En ik moet weer denken aan het begin van mijn informaticaloopbaan, lang geleden, toen er nog sprake was van ponsband en daarom ook van ponsbandlezers. Ik werkte op een verwerkingsbureau waar inmidels allerlei klanten werk op lieten knappen door de computer. Loonadministraties en zo.
Maar ook lesroosters voor grotere scholen. Je stopte in een programma de beschikbare leraren en hun bevoegdheden, de benodigde lesuren, het aantal klassen en wat dies meer zij - en na een nacht steunen en kraken, en soms ook wel langer, computers waren zo snel nog niet, kwam er een keurig lesrooster uit wat de schooldirecteur een hoop werk uit handen nam.

Ik lees nu dat AI weer heel belangrijk gevonden wordt: het is mogelijk om vlugger longkanker te ontdekken – en daar is meneer Moraal heel blij mee.
Wat doen ze dan: symptomen en andere lichaamsgesteldheden van iemand langs een lijstje met beruchte symptomen en even beruchte lichaamsgesteldheden halen, en bij een hoge “score” de dokter een signaal geven. Sterker nog, er zijn potentiële patiënten die niet langs komen bij de dokter, maar waarvan patronen zichtbaar gemaakt kunnen worden in geïnformatiseerde medische dossiers – voor zover bekend natuurlijk, en voor zover goed gecheckt – en dan kan dat AI-programma de huisarts een briefje sturen: laat die man eens naar zichzelf laten kijken.

[Je kunt natuurlijk wachten op een berichtje in een of andere krant, dat iemand ten onrechte een brief in de bus heeft gevonden met een waarschuwing voor de zo gevreesde ziekte die van schrik een hartverzakking heeft gekregen – de bemoeizucht van de staat en de gezondheidsridders én de fanatieke deep learners gaan dat samen best wel voor elkaar krijgen.]

Goed, als je dat AI mag noemen, en dat doen ze, dan mag je dat lesrooster uit 1968 ook AI noemen.

Floor Rusman eindigt haar column met: Zo groot is het verschil tussen theorie en praktijk: in theorie kunnen we nadenken over nut en noodzaak van AI, in de praktijk overkomt het ons.
Wel, ik kan U melden mevrouw Rusman, dat het U allang is overkomen. Sterker, het is ons al heel lang geleden overkomen, toen U nog op die wereld moest komen (althans volgens Wiki). Een wereld waar we toen al spraken over dedicated en sophisticated oplossingen en state of the art systemen.

Van dat dedicated en sophisticated en state of the art zijn de onderscheiden meneren Moraal niet gelijkelijk opgetogen geraakt ... en of we er beter van zijn geworden: probeert U deze bril eens, mevrouw.

En onze Floor is weer even heilige-af.

science

Science sees a lot of problems when learning/studying things and transforming it to knowledge or insight … uh … according to a philosopher.

I put the text here on a tile, and that’s exactly what this scientist did on social media.
We call that in Holland “tegeltjes wijsheid” – in English you could say: tilies wisdom.
[The name of this philosopher isn’t important, I guess this is mainstream epistemology.]

Science has taught us these things.

Thus there are a lot of problems with what we think is our knowledge of, our insight in matters.
Well, I like to believe that when talking about climatology – or chatting with the climatologist community.

I think there is a problem with the wisdom expressed on this tile.
Science taught us … a lot of things.
But science taught us also that science is a social institution often powerfully shaped by human biases and broader cultural, political, and economic forces.
Well, speaking of climatology …

And what to think of “especially social science”: the last statement, the empirical lens on science itself, is a textbook example of social science.

We have an expression for this kind of wisdom, isn’t it? A contradictio in adjecto!
Or, to put it mildly: is the value of the statement on science not conditioned by the statements on the other sciences, coming from the same source?

man/vrouw-problematiek

Vorige week werd aan Ahmed al-Sharaa, de leider van de HTS die momenteel in Syrië de macht in handen lijkt te hebben, de vraag voorgelegd of vrouwen wel naar de universiteit konden gaan. Zijn antwoord was zodanig dat het duizenden vrouwen de straat opgejaagd heeft om voor hun rechten op te komen.

Überhaupt een rare vraag. Waarom vragen ze zo’n man niet of jongens wel het recht moeten hebben om naar de universiteit te gaan. Hij heeft de jongens immers hard nodig, als mannen maar ook nog kindsoldaat zijnde, om de macht te behouden.

Wat zou eigenlijk het criterium zijn om te zeggen: de ene kunne wel, de andere kunne niet?
Wel, in het westen kunnen we daar iets over zeggen. Vlak na de Tweede Wereldoorlog was het aantal vrouwen dat studeerde minimaal en nu, zo’n 70 jaar later, is dat gelijk getrokken. En al veel meer dan een paar jaar, dus de vraag is gewettigd: zijn we er daarmee op vooruit gegaan?

Ogenschijnlijk niet, zou ik antwoorden. Het schouwspel van het maatschappelijk sociaal wereldgebeuren ziet er nog net zo belabberd uit als voorheen. Dus, hoe moet je die jongens en meisjes met wetenschappelijke ambities dan bekijken?

Ik denk dat er een betere vraag is, een beter criterium – op basis van mijn langdurige, nu en dan intensieve strijd tegen de klimaatpaniek en tegen hen die behoefte voelen om de planeet te redden. Ook bij die wetenschappelijke populatie, de klimaat-jongens en -meisjes is de m/v-bezetting wel zo’n beetje gelijk. En dat leidt niet tot goede wetenschap. Dat klimaatgebeuren leidt tot angst - gelijkelijk onder de mannen als onder de vrouwen - en angst is niet alleen een slechte raadgever maar ook, en bovenal, een slechte basis om universitair onderwijs te gaan volgen en wetenschap te bedrijven.
Er is zelfs een club Scientist Rebellion, naar eigen zeggen uniting against climate failure.

Dus, ik zou tegen Sharaa willen zeggen: maak nou niet dezelfde fout die ze in het westen gemaakt hebben - de vrouwen net zoveel als de mannen – of dezelfde fout als de moslimoverheden - alleen jongens.
Stel aan een jonger iemand die wil gaan studeren een simpele vraag: ben je bang voor climate change.

Komt het antwoord “ja” dan weet je: die kan ik beter niet naar de universiteit sturen, dus die moet maar in het leger.

Komt het antwoord “nee” dan weet je: die is geschikt voor een wetenschappelijke carrière

PS
plaatjes van mannen met lange messen en van mannen met hoge voorhoofden gaan er genoeg rond in de ether, dit is geschreven n.a.v. vrouwen die voor hun rechten opgekomen zijn

opruiende gasten en neukpassanten

Na wat inleidende opmerkingen in het eerste hoofdstuk opent een nieuwe alinea met: Daar, in Eindhoven, kwam in de zomer van 1935 de negen pond wegende pestkop ter wereld. Uit de inleiding weet ik inmiddels van de talrijke scharrels en geliefden die hij had, waarvan de achterflap bericht dat dat allemaal belicht zal worden. Namen die gepaard gaan met kruisjes betekent: de liefde is bedreven.

Hugo Brandt Corstius dus, beschreven, en soms toegelicht door Elsbeth Etty.

Moet je zo’n biografie wel lezen? Wil ik zo’n biografie wel lezen?
Al die vlammen?
En ik hou niet van pestkoppen!
Maar ik was een groot fan, van Piet Grijs, Maaike Helder, Stoker en van wat onder nog meer namen geschreven werd. Alleen, ik houd niet van veelschrijvers, van altijd aanwezigen die over alles hun “licht” willen llaten schijnen. Dus ik las niet alles en heb ook nooit een bundel met die stukjes gekocht. Maar ik las wel zijn essays onder eigen naam in NRC.
Prachtig allemaal, zonder uitzondering … en dus heb ik die biografie gelezen.

Eerst enkele opvallende, voor mij onverklaarbare absenties.

Freek de Jonge wordt niet genoemd. Je zou zeggen, HBC (ik volg hiermee een veel gebezigde afkorting in de biografie) had best wel een tekst kunnen schrijven voor Freek, en Freek zou dat toch wel mooi hebben kunnen vinden. Ik hoop daar nog eens over bijgelicht te worden.

Onze Hugo heeft veel feestelijke bijeenkomsten opgeluisterd met een voordracht. Zo is hij ook gevraagd om het rooie feestje van de 65ste verjaardag van Joop den Uyl, nog wel onder de naam Stoker!, nog feestelijker te maken. Hij is bedankt voor het genoegen dat hij de aanwezigen gebracht had.
Nu heb ik de biografie van Den Uyl, van Anet Bleich ook gelezen. Daarin wordt Stoker/HBC niet vermeld. Waarom niet, vraag ik me ook hier af.

Wat heel plezierig leest in deze biografie is dat Etty (heel) vaak iets meedeelt in de vorm van toen zei Hugo … toen deed Hugo … alsof ze er bij was en alsof ze jou dat persoonlijk zit te vertellen.

De biografie verscheen tijdens een zeer gevaarlijk moment in onze Vaderlandse geschiedenis: het oproer van Jan Roos. Ik weet niet wat precies het oproer was – iets op Ameland met Sunneklaas – maar Jan Roos werd opgepakt wegens het uitspreken van opruiende teksten.
En je vraagt je af: waarom hebben ze Piet Grijs nooit opgepakt?
Wat die man over Bieheuvel gezegd heeft. Nadat hij Biesheuvel met een daverend GODVERDOMME (kapitalen HBC) begroet en daarna fors beledigd heeft roept hij letterlijk op deze man “met tomaten, ijsco’s, blubber en rode verf uit het Catshuis te verjagen. Laat het Binnenhof naar traangas ruiken, laat Bieheuvel steeds gebukt gaan achter lijfwachten, totdat hij opdondert.”
Justitie “overwoog” Piet Grijs te vervolgen … en dat was dat.
Jan Roos werd opgepakt omdat hij de Amelanders opriep journalisten die op het eiland af waren gekomen vanwege Sunneklaas een poepie te laten ruiken.
Het zal de Partij van de Vrijheid wel zijn die het verschil maakt. Want, zoals Etty terecht observeert

Inmiddels is het onvoorstelbaar dat een columnist die oproept een premier 'met tomaten, ijsco's, blubber en rode verf' uit het Catshuis te verjagen en die een minister van Financiën met nazi-beul Adolf Eichmann vergelijkt, geëerd wordt met een prestigieuze literaire onderscheiding. Maar in 1985 liep intellectueel en progressief Nederland te hoop tegen een kabinet dat het vertikte om de als kwetsend ervaren boutades van Grijs, Stoker, Eter, etc. te bekronen.

En, nu we het er toch over hebben, bij het kabinet Schoofs mag je niet denken aan racisme. Typisch dat, op het moment dat dit sneeuwballengevecht zich voordeed, niemand een rake uitspraak van HBC in de herinnering riep, gedaan in het kader van “Schrijvers solidair met asielzoekers”.

Het ergste is natuurlijk het racisme tegenover 'niet'-Nederlanders, die heel goed Nederlanders kunnen zijn, maar die of door hun uiterlijk ('zwart') […] als afwijkend beschouwd worden. Het tweede erge is het verkondigen van de opinie [...] dat er in Nederland geen racisme bestaat en dat wie zich daarover opwindt een aansteller is, of eraan verdienen wil. Daaruit volgt het derde erge: het vergoelijken van racistische uitlatingen […] en het bewonderen van wie het 'durft' racistische opmerkingen te maken. Wie tegen het eerste ten strijde trekt, moet dat ook tegen het tweede en derde doen.

Kijk aan, ik heb intensief gelezen en goed opgelet. Heb ik dus genoten?
Ja en nee.
Ja, van de oorspronkelijke teksten van HBC, onder welke naam dan ook.
Nee, omdat er geen diepgang was, of, mijn gevoel, een diepgang die schijn was. De oorlog zou een groot stempel op hem hebben gedrukt. Wel, daar worden een paar bladzijden aan gewijd en daarna hebben we het er niet meer over. Maar als er nou iemand uniek was, onder die massa Nederlanders die even oud, op dezelfde manier uit de oorlog is gekomen, de saaie vijftiger jaren, de zoveel belovende zestiger jaren en het anti-autoritaire denken heeft beleefd, dan is het toch wel Hugo Brandt Corstius.

Normaal als ik een biografie lees, komt langzaam maar zeker, als de laatste hoofdstukken er aan komen, een zekere zwaarte over mij: het besef dat een sterfelijk mens teruggehaald gaat worden door zijn maker. Daar had ik nu geen last van.
Het kwam pas bij de allerlaatste pagina’s, bij een stukje uit een column die die zelf geschreven had, waarin hij een ziek brein beschrijft. Het is ver van voor dat hij zijn “doodvonnis” kende: alzheimer. Maar het beschrijft, profetisch haast, zijn latere toestand.
Die tekst is bij de uitvaartplechtigheid gelezen, door Henk Hofland, en in het boek geciteerd. Dat kwam aan, en hard ook.

De hersenpan zit vol vergeelde schelvissoep, beschimmelde konijnekeutelpastei, leesbrilscherven, gekookte stoeptegel, aftreksel van tenenkaas met een vleugje bedorven dioxine, en als-ie leegloopt merkt de bezitter er niets van. De menselijke geest is een spook uit de grollenwinkel, een lekkende vuilniszak, een verbrand en daarna nog eens onder de kraan gehouden leerboek. Hoe zeg ik het op zijn allerdomst?: een vogelverschrikker die op de vlucht slaat voor een dode mus, een stoelendans voor geamputeerden aan allebei de benen, en een parasiet op het menselijk lichaam, dat daar niet over durft te klagen omdat de menselijke geest zo'n grote bek heeft.

je hebt onderzoekers en je hebt woordvoerders

Een beetje organisatie heeft een woordvoerder, dus de Reddingsbrigade heeft ook een woordvoerder.
En die moet natuurlijk ook wel eens wat zeggen. En daarom: Precies op de wereldwijde dag ter preventie van verdrinking verschenen donderdag nieuwe cijfers over verdrinkingen in Nederland. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) had ze speciaal voor deze dag bewaard. "Dat hebben we zo afgesproken”, zegt deze woordvoerder. „Omdat het momentum schept”.

Het blijken voorlopige cijfers te zijn, maar “voorlopig” scheppen ze onrust, zoals klimaatlijntjes die maar niet omlaag lijken te willen gaan.
Laten we eens kijken, dit grafiekje staat er bij.

Afkomstig uit de NRC, cijfers aangeleverd door CBS, 2023 zit daar kennelijk nog niet bij.

Hilarisch, in de onderzoeksrapportage wordt gemeld dat allochtonen een grotere kans op verdrinking hebben. Maar, in 1950 hadden wij als autochtonen nog geen last van allochtonen – die woorden zijn van de sociologie van een aantal jaren later. Bovenal: je ziet dat het dalen van de sterftecijfers gepaard gaat met een toename van migranten en vluchtelingen. Voor Wilders zou het een reden kunnen zijn om de allochtonen te omarmen: kom binnen, kom binnen, hoe meer allochtonen, hoe minder verdrinkingsgevallen.

Onrustbarend?
Tijd om een momentum te creëren?
Volgens de woordvoerder bewijzen de laatste cijfers van het CBS dat dat hard nodig is: vorig jaar verdronken in Nederland bijna honderd mensen. Dat zijn er 25 meer dan in het jaar ervoor.
Voorlopig hoor. Maar dan nog: 25 meer dan vorig jaar komt, als je de grafiek goed leest, toch echt boven de 100 uit. Volgens een CBS-onderzoeker was 2023 ook lager dan 2020.
Misschien is het een idee om niet iedere organisatie die een scheet wil laten, zodanig te funden dat ze ook een woordvoerder op de loonlijst kunnen zetten?

’t Zou me niet verbazen als dit weer tot een ministeriele regel leidt.
Zonder visvergunning mag je niet vissen.
Wat te denken van een zwemvergunning. Alleen voor volwassenen uiteraard. Kinderen mogen alleen zwemmen als ze aan kunnen tonen dat er een volwassene is die op ze let.

Diezelfde CBS-onderzoeker, die eigenlijk helemaal geen trend ziet, verwijst naar andere mogelijk oorzaken: een man die staat te pissen in de gracht en op datzelfde moment onwel wordt. Wow. Die heb ik gemist.
Deze heb ik wel meegekregen, een paar weken geleden: iemand die zijn mobieltje in het water laat vallen en er, onnadenkend, achteraan springt.

De mooiste vind ik deze. ’t Hoeven geen jongeren te zijn, hoor, die verdrinken zegt de onderzoeker. Een oudere man die met zijn scootmobiel in de gracht valt is ook een mogelijkheid.

de puinhopen van Fortuyn

Het uitstellen van operaties tijdens de eerste twee coronajaren heeft „aanzienlijke effecten” op de gezondheid van patiënten. In 2020 en 2021 zijn meer dan 305.000 operaties uitgesteld of afgezegd. Daardoor zijn naar schatting 320.000 gezonde levensjaren verloren gegaan.

Aldus het RIVM. Het is goed dat het woord schatting er bij staat. Maar niet in alle publicaties. NOS Teletekst noemde het aantal uitgestelde operaties niet, maar ook het woord schatting niet. En er zou wel eens bij mogen staan wat de onzekerheidsmarge is.

Iedereen die een beetje zicht heeft op dataverzamelingen - en dan vooral op de manier waarop data verzameld wordt … of niet - weet dat zekerheid in absolute aantallen niet bestaat.
Het CBS meldt zojuist dat in 2021 van iedere Euro winst er 74,9 cent naar het inkomen van werknemers en zelfstandigen is gegaan. Wel, we leven nu 6 maanden in 2022 dus CBS heeft tijd genoeg gehad om die verzamelde data te controleren.

Toch weet ik heel zeker dat die 74,9 cent het niet is. Het zal in de buurt liggen van … dicht in de buurt, heel dicht in de buurt denk ik. Maar het is niet in de roos.



De veronderstelling dat het bijna raak is heeft een goede grond. Het gaat om boekhoudingen, en er is een wettelijke leveringsplicht van die data voor betreffende bedrijven, instellingen en andere economische deelnemers op het speelveld.

Maar hoe tel je nu het verlies aan gezonde levensjaren? Daar is geen boekhouding voor. En ik moet denken aan het feit dat ze de precieze relatie kennen tussen hoog opgeleid en gezond, maar dat aan mij nog nooit, bij geen enkel doktersbezoek of ziekenhuisopname, mijn opleidingsniveau is gevraagd.

Staaroperaties worden genoemd. Nu heb ik recent een staaroperatie ondergaan. En ik ga weer met twee gezonde ogen door het leven, zonder bril.

Ik heb die operatie lang uitgesteld, om goede, maar persoonlijke redenen. Ik kon dat omdat ik geen enkele levensbedreiging voelde, en min of meer mijn normale leven kon leiden, aangepast aan mijn “beperkingen”.

Volgens deze studie had ik echter een QALY (quality-adjusted life year), één QALY staat gelijk aan een levensjaar in perfecte gezondheid. Iemand met staar heeft bijvoorbeeld een kwaliteit van leven van 0,7 QALY.

Ik heb die 0,3 QALY nooit gemist (ik wist niet eens dat ik ze had). Ik zou ook niet weten hoe ze aan het getal 0,7 komen.


Hier is bureaucratisch een werkplek georganiseerd voor een afgestudeerde gezondheidswetenschapper.

In die wetenschap kun je gaan in de richting Beleid, Management en Evaluatie van Zorg met de master Healthcare Policy, Innovation and Management, de richting Preventie en Gezondheid met de master Health Education and Promotion, of de richting Geestelijke Gezondheidszorg en de master Mental Health.

En als gezondheidswetenschapper kun je bijvoorbeeld gaan werken als beleidsmedewerker, manager, onderzoeker of onderwijzer.

Dit onderzoek werd geleid door een gezondheidseconoom.

En als onderzoeker ga je zelf proberen die data te verzinnen, met qalies en zo.
Daar heb je de tegenwoordig de onder de wetenschappers geliefde term educated guess voor. Ook wel genoemd informed estimate. Je hebt geen data, maar je hebt wel geleerd hoe inconvinient het is als je niet onmiddellijk geopereerd wordt aan een kwaal.

RIVM zegt: Het gaat om een schatting met een ruime bandbreedte: want het effect van een uitgestelde operatie verschilt in werkelijkheid van patiënt tot patiënt.

Maar onze gezondheidseconoom, de projectmanager, zegt: Wij vinden de gevolgen voor de gezondheid toch wel heel groot. We hebben alleen gekeken naar planbare ingrepen, niet naar uitgestelde kritieke operaties, zoals kankerbehandelingen, niet naar gemiste diagnoses. Het gaat om operaties die best even kunnen wachten. Je denkt: dat kan wel even lijden. Maar nu zie je hoe groot het verlies is, en hoeveel mensen dit treft.

Die educated guess, of informed estimate, zouden we dat ook een slag in de lucht mogen noemen. En dat enorme verlies van 320.000 gezonde levensjaren door staar, of andere ongemakken … uh … een enorme slag in de lucht?

Of, ook niet ondenkbaar: eindelijk, twintig jaar na dato, is de eerste puinhoop van Pim Fortuyn boven water gekomen.

anosociatie

Ook al zo'n woord dat best had kunnen bestaan, "anosociatie". Het schoot me laatst te binnen, vanwege een commenter die mij vertelde dat ik dingen door elkaar haalde - terwijl ik alleen maar mijn blikveld van boom naar bos verplaatste - of mij liet weten, toen ik op een analogie tussen twee gebeurtenissen had gewezen: die analogie is er wel, maar anders dan je denkt - terwijl ik in alle talen had gezwegen over welk analogisch verband ik dan wel zag.

Ach, ik kan (tegenwoordig!) lichtvoetig omgaan met die dingen. Bovendien, het bracht weer een idee, dus hem zij geloofd en geprezen - uiteraard was het een hem, zoals het sinds alle tijden ook een Hem is die lof en ere wordt toegebracht ... voor Hem mag weten wat.

Anosociatie dus.
Het had een samentrekking kunnen zijn van analogie en associatie. De associatie is er als je het ene ding ziet en het doet je aan iets anders denken dat daar ogenschijnlijk geen verband mee houdt. De analogie is er als je licht kunt werpen op het ene fenomeen door er een ander fenomeen tegenover te stellen dat daar ogenschijnlijk geen verband mee houdt.
Als ding en fenomeen - de gezamenlijke oprispingen van meerdere dingen - ergens in verband komen, in een goed gesprek, of bij een wandeling in de vrije natuur, dan zou dit woord heel goed gebruikt kunnen worden.

Anosociatie!

Best wel een mooi woord ... uh ... eigenlijk.
Gek dat nooit iemand eerder dat heeft bedacht.

» Leonardo, heb je een voorbeeld?
» Jazeker.
» Een positieve dit keer?
» Absoluut.
» Vertel!

Het zal in de jaren zestig van de vorige eeuw zijn geweest dat een studente tijdens een college van de hoogleraar Buytendijk opstond en vroeg: wat is dat, professor, analoog - een woord dat Buytendijk zojuist gebruikt had.
Dat zal ik je zeggen lief kind, zei de hoogleraar, op paternalistische toon, met boventonen die ook nog wel verder droegen dan dat.
Tegenwoordig zouden ze het hebben over mansplaining.

Luister, zei de man tot het meisje, je gaat aan het eind van een mooie middag een flinke wandeling maken in het bos, maar hebt niet in de gaten dat er een noodweer aankomt. Op enig moment zit je daar midden in, bliksem donder hagelstenen. Enigszins in paniek raak je ook nog de weg kwijt, en een tijdje later loop je daar in het donker, tussen hoge bomen terwijl het onweer boven je hoofd hangt. Je ziet een oud huis, klopt op de deur en roept om hulp.
Er doet een oud boertje open, lelijke kop, een paar rotte tanden in de mond, en je vraagt of hij je kan helpen en je een slaapplaats aan wilt bieden.
Geen probleem, zegt de man, maar U moet weten, ik heb maar twee bedden in huis, in het ene slaapt mijn dochter, het andere is mijn bed.

Welk bed kies je, vroeg de professor aan de studente.
Dat van de dochter, antwoordde de jonge vrouw, zonder aarzelen.
Precies wat ik ook zou doen, zei Buytendijk, en dat is nu een geval van analogie.

Aan de hele houding van onze geachte hoogleraar was ondertussen, hoe langer hoe meer, af te lezen dat hij heel graag die oude boer wilde zijn, wel of geen rotte tanden in zijn bek, en graag zou wonen in dat krot in het bos, maar dan zonder dochter en zonder tweede bed, in de hoop dat deze studente bij hem aan zou bellen ... en dromend van iedere dag noodweer en wandelende studentes die in moeilijkheden zouden komen.

Kijk, hier hebben we nu een typisch geval van anosociatie.

let op: lenen kost geld

Vlak voordat ik door de hoofdredacteur werd aangesproken op de toon van mijn bijdragen, en door "de secretaresse" op het off topic karakter daarvan en het ontbreken van iedere vorm van onderbouwing, had ik een bijdrage afgeleverd, onder een artikel van Rob Wijnberg over studeren en geld lenen (excuus: eerst geld lenen en dan studeren, de zaken netjes in de juiste volgorde), waarvan ik me kan voorstellen dat die de toorn van de correspondent van dienst en van cohorten van het ledenbestand van De Correspondent heeft opgeroepen.
Die bijdrage luidde als volgt:

"
"Geld lenen is heel erg slecht" zei een baas van de financierings-afdeling in ons bedrijf. "Eigenlijk is er maar één ding slechter: dat is naar de hoeren gaan."
De man kende calvinistisch Nederland.
"Nee" zei een bijdehandje - die het nog ver zou schoppen in deze wereld - "geld lenen om naar de hoeren te gaan, dat is het ergste wat er is."

Als naar de hoeren gaan een zonde voor je is, wel, dan heb je het makkelijk. Maar als je nou graag naar de hoeren gaat, en je hebt geen geld ... tja, dan zal je een keuze moeten maken.
"

Eén lid, een gelovige uiteraard, sprak mij aan: blijf even serieus, wil je.
Om verschillende redenen was ik zelden zo serieus.

Los van dat ik mij zeer kan amuseren met deze dialoog, en met de wending die die neemt: dit gesprek heeft daadwerkelijk plaats gevonden. En dat mag geen wonder heten in ons calvinistische landje.
Of het een calvinistische zonde zou moeten zijn, geld lenen, weet ik niet - ze zeggen in die kringen dat je moet woekeren met je talenten; en je kan niet woekeren met talenten als een ander daarvoor niet wil betalen.

Toen Ford de idee opvatte van efficiency in de auto-industrie --> lagere prijzen --> ook de kleinere man een auto --> grotere omzet (en zo kom je dan uit bij Den Uyl's "iedere arbeider in een autootje") had hij natuurlijk volgens de legioenen van de rechtvaardige inkomensverdeling zijn eigen arbeiders als eerste een auto moeten geven. Immers, wat je produceert daar mag je toch op z'n minst zelf van genieten. Of een salaris waarvan je jezelf met gemak een autootje kon veroorloven.
Daar komt natuurlijk een probleem om de hoek.
De buurman van de man in de autofabriek, die in de broodfabriek werkt, moet ook een autootje kunnen rijden. Okay, je zou kunnen zeggen: die buurman eet gratis brood, dat is nu eenmaal zijn stiel ... maar hoe kan er dan iets terecht komen van die betere inkomensverdeling.

De communistische maatschappij, daar meenden ze dat geregeld te hebben, maar daar hoor ik hier niemand van die westerse legioenen de loftrompet over steken. Dankzij ons vrijheidsideaal hebben we met dat achterlijke systeem van die tirannen uit het Oosten - Reagan zij geloofd en geprezen! - definitief afgerekend.
En dankzij die vrijheid kunnen we in deze kapitalistische wereld zomaar iets roepen ... dat mag, da's makkelijk. Een roeptoeter achterna lopen ... nog gemakkelijker. Maar over de consequenties nadenken, de vraag hoe dat te organiseren beantwoorden ...

Een auto ruil je niet tegen een brood, noch in een communistisch, noch in een kapitalistisch model.

Dus de arbeider gaat sparen. En omdat Ford zijn arbeiders iets beter betaalde konden die ook sparen. U voelt natuurlijk wel dat er iets paradoxaals aankomt, maar we gaan toch maar even stap voor stap verder.

Consumptief sparen zou je dit kunnen noemen. Niet sparen om te investeren, maar sparen om een autootje te kunnen rijden. Maar dat sparen moet wel iets opbrengen, en omdat er mensen zijn die geld lenen ...

Terzijde: er zijn wel gelovigen die denken dat Marx de banken niet zag zitten. Dat is een misverstand. In Marx' utopie, wanneer die uitgekomen was, was er geen banksysteem nodig geweest. Maar zolang die utopie nog niet was gerealiseerd zag Marx een functie voor een bank, die op een nette manier het spaargeld van de arbeider bewaakte en hem de vergoeding gaf die hem toekwam, omdat een ander betaalde voor het gebruik van dat spaargeld.

En daar zijn we bij het paradoxale aanbeland: we willen wel dat de arbeider spaart, we willen wel dat hij daar rente over krijgt, maar we willen niet dat ie geld leent.

Let op: brood kopen kost geld!
Die waarschuwing wel eens gezien?
Wel, hier staat ie.
En deze waarschuwing is niet idioter dan die andere waarschuwing, die door onze verontruste, wat zeg ik, zeer geschokte regelgevers in Den Haag is bedacht.
Het is waar: wie zelf meel koopt, en dat met de handen mengt met gist en water, en een oven warm maakt, die heeft binnen een paar uur een brood.
Je zou je natuurlijk iets af kunnen vragen over efficiency. Terwijl de bakker brood voor je bakt, kun jij met je handen op een andere manier geld verdienen.
Da's waar: zo zou je je ook iets af kunnen vragen m.b.t. de functie van banken, of de functie van geld lenen ... de omloopsnelheid van het ruilmiddel ... consumptie die zich naar productie kan richten ... werkgelegenheid ...

Van Rob Wijnberg als filosoof mag ik dat soort genuanceerde denken verwachten.
Van Rob Wijnberg als hoofdcorrespondent die leiding geeft aan het bestrijden van wanen van de dag, en zich daartoe omringd heeft met economen voor dat soort vraagstukken, mag ik dat soort genuanceerde denken verwachten.
Van Rob Wijnberg als consument die in een huis woont dat met andermans spaargeld is gefinancierd, mag ik dat soort genuanceerde denken verwachten.

Daarbij mag je ook nadenken over een "betere" inkomensverdeling. Maar één ding staat als een paal boven water: er zijn nu eenmaal consumptiemiddelen - niet alleen het autootje, maar ook de studie om piloot (of politicus) te kunnen worden - die niet met het in eigen portemonnee beschikbare geld te betalen zijn; de afzet en het gebruik daarvan zal dus georganiseerd moeten worden.

Let op: geld lenen kost geld!
't Is waar: om van iets te genieten zal je iets op moeten offeren: van wat je nu hebt, of van wat je in de toekomst aan potentie hebt.
Ofwel: als je graag naar de hoeren gaat, en je hebt geen geld, dan zul je een keuze moeten maken.

NB Dit is één van de 4 posts waarbij ik inga op mijn kortstondige liaison met De Correspondent; hier wordt het hoe en waarom toegelicht

de prijs die je moet betalen om (niet) oud te mogen worden

Piet Grijs is dood, en dat is doodzonde. (Zoals het ook doodzonde is dat Jan Blokker dood is gegaan - als die twee nog geleefd hadden zou er misschien wat minder ruimte zijn geweest voor al die rare columnistjes in de Volkskrant.)
Ik ben niet zo van de favorieten, de mijne kan ik op de vingers van één hand tellen. Piet Grijs is er één van. (Ik weet ook wel: het is Hugo Brandt Corstius - maar ik prefereer Piet Grijs ... en Maaike Helder!)

Maar daar gaat dit stukje niet over.

Het CBS zegt een statistiek te hebben, waaruit blijkt dat hoger opgeleiden ouder worden.
Ik heb een andere statistiek.

Ik lees THE FREUD SCENARIO van Sartre. Prachtig boek. Intellectuele geweldenaars, verzonken in een even geweldige ruimte.

Sartre is 74 geworden - geen geweldige leeftijd.
Grijs is 78 geworden - voor deze tijd niet echt oud.
Freud is 84 geworden - voor zijn tijd een mooie leeftijd, maar niet opzienbarend.

Het CPB bracht nu ongeveer een jaar geleden een policy brief uit die ons liet weten dat lager opgeleiden ongezonder leven en eerder doodgaan. (Het CPB verwijst naar een onderzoek van Kunst uit 2007.)
Ik had onmiddellijk argwaan:
- de meeste mensen gaan dood rond hun 87ste, qua aantal moeten daar ook (genoeg) mensen bij zitten die zware arbeid hebben verricht
- als ik met de gezondheidszorg in aanraking kom vragen ze me nooit welke opleiding ik heb
- van bekenden (en van hen die bekend willen zijn) zie je altijd doodsberichten, daar zit nogal wat hoger opgeleid bij; in mijn geheugen staat niet gegrift dat die allemaal oud zijn geworden, sterker: ik denk nogal eens: wat is die jong gegaan

Het Nationaal Kompas Volksgezondheid van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu zegt het, inleidend, zo: Het verschil in levensverwachting bij geboorte tussen laag- en hoogopgeleide mannen en vrouwen is 7,3 respectievelijk 6,4 jaar ... waarna een heleboel tekst met cijfertjes volgt en een verwijzing naar een artikel van Bruggink van 2009 in het Statistisch kwartaalblad over de demografie NL (bericht over levensverwachting versie 4.14, 12/12/2013).

Er waren nog wel een paar dingen meer die mij aan het denken zetten.

Mijn vader komt uit een arm landbouwersgezin van 12 kinderen. Als ik een meisje, dat jong stierf omdat de gezondheidszorg nog niet helemaal op poten stond (1925), afzonder is de gemiddelde leeftijd van de overige 11 leden van die familie 85 jaar.

Dat is natuurlijk een particuliere observatie. Nou, dat mag wel, vind ik, tegenover die enormiteit van de prominentie van de HBO'er in dit verhaal - die leven ook heel gezond.
???

HBO'ers komen tot leven in de Wet op het Voortgezet Onderwijs, ingegaan 1968. Dan gaan we het ook over aantallen hebben die wel of niet iets in de statistiek kunnen betekenen. Dankzij spreiding van kennis, en al die andere nobele en minder nobele principes lopen die opleidingen dan vol.
De eerste HBO'ers worden dus afgeleverd begin jaren 70. Die zijn, als rond 2008 de conclusies uit die daarvoor liggende onderzoeken, waar CBS, CPB en ons Nationale Kompas naar verwijzen, getrokken worden, aan hun eerste burn-out toe.
Dan weten we nog helemaal niks van kosten gezondheidszorg van die groep, laat staan van overlijdensdata.
Ja, behalve als ze overleden zijn - en dan moeten ze dus heel jong zijn gegaan!

Ik heb dus zelf maar een statistiekje aangelegd. Van alle hoger opgeleiden NL die ik kon vinden en die na 1945 overleden zijn: geboortedatum en sterfdatum.
Er zijn heel wat lijstjes. Op Wiki, op internetsites van clubs en instituten. Het voordeel van dit onderzoek is dat zij die gezag dragen en autoriteit hebben - en dat hebben die hoger opgeleiden maar wat graag - zichzelf graag terugzien in lijstjes.
Zo heb ik een bestand weten aan te leggen van bewindvoerders en gezagdragers, Kamerleden, leden van de (koninklijke!) club van wetenschappers, kunstbeoefenaars, wiskundigen.

Die laatsten, wiskundigen, dat is nog het gezondste volkje: gemiddelde leeftijd 79,3 jaar. Overigens, niet om over naar huis te schrijven.

Voor de rest heb ik een verdrietige conclusie: hun gemiddelde leeftijd is normaal: 76,1 jaar.
Een kleine aantekening: bij die groep is wel eens onduidelijk of er sprake is van HBO. Bauke Roolvink, staatssecretaris en minister, was metaalarbeider en vakbondsbestuurder, opleiding wordt niet vermeld. Als ik dat soort mensen afzonder, gaat de gemiddelde leeftijd van de werkelijk hoog opgeleide er niet op vooruit.
NB Zoals gezegd, de meeste mensen gaan dood op hun 87ste. Kindersterfte werkt mee bij het omlaag brengen van de werkelijk gemiddelde leeftijd. Die negatieve invloed is uiteraard afwezig bij de (dus te lage!) gemiddelde leeftijd van hoger opgeleiden.

Ik heb het nu over een steelproef van 1570 personen. Dat is niet gering, gezien de omvang van steekproeven voor allerlei onderzoeken.
Globaal heb ik nog even verder gekeken. Dus Leo Vroman is oud geworden, en Theun de Vries ook. Daar staan tegenover Karel Glastra van Loon en Patricia de Martelaere (Vlaams).

Van dat gezond leven van hoger opgeleiden moet je je ook niet al te veel voorstellen. Ik ben heel wat WO'ers en HBO'ers tegengekomen die helemaal niet blij waren met hun job: heb je daar nou voor doorgeleerd, jongen? En nu al een aantal jaren worden heel wat WO'ers en HBO'ers afgeleverd die geen (passende) baan kunnen vinden.
Dat levert frustraten op, en ik persoonlijk maak me ernstig zorgen over de kosten van de gezondheidszorg voor deze groepen.

Ik heb mijn bevindingen gemeld aan de Volkskrant - vijf dagen na verschijning van de CPB policy brief. Hun antwoord: dit is nu geen onderwerp, wij moeten aansluiten bij de actualiteit.
Ik heb het aan de NRC gemeld. Die hebben mijn bevindingen drie dagen in een bureaula gelegd, waarna het vanzelf niet meer bij de actualiteit aansloot.
Ik begrijp die jongens en meisjes die de redacties van Volkskrant en NRC bevolken wel. Op z'n minst HBO'er, waarschijnlijk WO'er, dus die horen graag dat ze veel gezonder en langer leven dan het plebs.

Ze hebben vooral belang bij de bedoelde uitkomst van die onderzoeken: dat een hoger opgeleide minder premie moet gaan betalen voor zijn sociale verzekeringen, en dat Jan met de Pet meer gaat betalen.

ADHD en bevoogders

Een beetje pieremachochelend op op het i-water stuitte ik op de discussies rond ADHD, een discussie die ook een beetje een discussie is geworden over Laura Batstra, schrijfster van het boek Hoe voorkom je ADHD? Door de diagnose niet te stellen.
Waarom het een discussie is geworden over Laura Batstra weet ik niet, "de oorlog" tussen voor- en tegenstanders van de aanpak van het "ADHD-probleem" is ook elders in alle hevigheid aan de gang.

Wat mij betreft komt het hierop neer: je hebt een kind dat niet past in het straatje van wat wij aangepast noemen. Het is dus een wisselwerking tussen kind en omgeving - een wisselwerking die vooral ingekleurd wordt door de volwassene en wat deze kan verdragen. Er zijn volwassenen die in de nabijheid van dergelijke kinderen hun werk moeten doen - opvoeden, lesgeven, instrueren - en spreken van intolerabel gedrag.

En dus wordt het kind plat gespoten.


Tegelijkertijd botste ik op de beveiligingsmaatregelen die genomen worden rond de Olympic Games in London: afweerraketten op daken van flats. Ooit spraken wij eufemistisch over de politionele acties: optreden van militairen waarvoor we de term onderdrukkingsoorlog wilden vermijden.
Dat eufemisme is niet meer mogelijk.

Politionele acties zijn definitief verleden tijd.
De inzet van ME, of SWAT-teams in USA, maakt duidelijk dat de overheid in haar taak de burger te "beschermen" steeds vaker bezig is met militaristische acties.
In London: 13.500 soldaten in de straten, voorzien van sonische wapens en bijtende honden én drones die boven het Olympisch dorp, verpakt in een 15 km lang geëlektrificeerd hek, patrouilleren.
En last but not least: afweerraketten op daken van flats.

Ik zou dat geen games meer willen noemen; of het moet zijn dat dit de speeltjes van de Henk Kampen en van de Boris Johnsons zijn: het bestuur in een eigentijds jasje.
Dit gaat niet over bescherming van de burger. Dit gaat hooguit over de bescherming van die burgers waarmee de bestuurder vertrouwd is. De burger die niet in het straatje van de bestuurder past wordt aan de ketting gelegd.
Collateral damage: er worden ook wel burgers plat geschoten.

Is het denkbaar dat wij als bevoogders - de opvoedende ouder, de docent, de bestuurder - een beetje ADHD geworden zijn?
Ik heb er de criteria om ADHD te diagnosticeren nog eens op nageslagen, de signs and symptoms, ofwel hoe het Amerikaanse handboek DSM-IV er over spreekt. Het is één ding om een kind of volwassene aan te pakken die zijn/haar omgeving terroriseert. Dat is de daad zelve, op het moment van.
Maar hoe moeten kinderen en burgers, braaf en fatsoenlijk, netjes en oppassend of niet, opgroeien in een wereld die gedomineerd wordt door druk druk druk ouders en geschokt geschokt geschokt politici?

Hier is een opsomming van criteria, zoals U die via Wiki nader in context kunt bestuderen.
- often does not give close attention to details or makes careless mistakes in schoolwork, work, or other activities
- often has trouble keeping attention on tasks or play activities.
- often does not seem to listen when spoken to directly
- often does not follow instructions and fails to finish schoolwork, chores, or duties in the workplace (not due to oppositional behavior or failure to understand instructions)
- often has trouble organizing activities. - often avoids, dislikes, or does not want to do things that take a lot of mental effort for a long period of time (such as schoolwork or homework)
- often loses things needed for tasks and activities (such as toys, school assignments, pencils, books, or tools)
- is often easily distracted
- often forgetful in daily activities
- often fidgets with hands or feet or squirms in seat
- often gets up from seat when remaining in seat is expected
- often runs about or climbs when and where it is not appropriate (adolescents or adults may feel very restless)
- often has trouble playing or enjoying leisure activities quietly
- is often "on the go" or often acts as if "driven by a motor"
- often talks excessively
- often blurts out answers before questions have been finished
- often has trouble waiting one's turn
- often interrupts or intrudes on others (example: butts into conversations or games)

Het lijkt me een leuk spel om deze criteria los te laten op Uw eigen ouders of op bestuurders die U goed kent. Serieus bedoel ik, zoals een onderzoeker geacht wordt een kind te observeren dat voor diagnose is binnen gebracht.
Ik geef een paar voorzetten:
- often does not give close attention to details (uiteraard doel ik op de details die U belangrijk vindt)
- is often easily distracted
- often blurts out answers before questions have been finished
Let wel: bij een kenmerk present for at least six months is het al kat in't bakkie!

[
't Is echt een leuk spel: denk aan de zonnebril van Bos (often loses things needed for tasks) en aan zijn goedpraten van het declareren daarvan (often talks excessively).
]

Wat denkt U van het ADHD-gehalte van de bevoogders die in Uw omgeving een rol speelden of spelen?

Ik weet wat ik moet denken van Boris Johnson, Mayor van London, die vooraf alleen maar kan denken aan bijtende honden en sonische wapens, aan drones en afweerraketten, als het om "zijn" spelen gaat en om burgers die het niet als "hun" spelen beschouwen: burgers dus, die tegenover deze burgemeester intolerabel gedrag vertonen.

VREEMDE ZAKEN

Vreemd onderzoek over vreemdgaan. Wetenschappelijk onderzoek zou hebben uitgewezen dat vreemdgaan gedrag is dat vanuit je hersenen komt. Wij zeiden vroeger: hij loopt altijd zijn lul achterna als er weer eens iemand op de zaak verkeerd gedrag vertoond had, waardoor een carrierepad plotseling een cul-de-sac werd. Managers houden niet zo van vreemdgaand personeel. Vraag mij niet waarom. Maar zie Jack de Vries. Ook de partijbonzen achten het schadelijk voor de kwaliteit van je werk.

BNR-radio wijdde er een item aan. Was vreemdgaan inmiddels aanvaardbaar? Johan Karremans, de onderzoeker moest op belangrijke vragen het antwoord schuldig blijven. Kun je dat aan mensen vragen, had de presentator gevraagd, daar krijg je toch nooit een eerlijk antwoord op? Nee had de onderzoeker gezegd, we probeerden er via een omweg een beeld van te krijgen. Als je het rechtstreeks vraagt, gaat niemand vreemd.

Het geeft de onzin van het onderzoek aan.
En de wereldvreemdheid van de onderzoeker. Het gaat hier natuurlijk net als met de omvang van het geslachtsdeel: vraag 100 mannen of ze wel eens in het verkeerde bed zijn gestapt en de score zal hoog zijn. Zie de ongekende populariteit van Berlusconi onder de Italianen: wie wil er nou niet vreemd gaan, of op zijn minst vreemd zijn gegaan

Zou de kwaliteit van het onderwijs dan toch achteruit zijn gegaan?
Dit kun je nog op je klompen aanvoelen. Maar neem nu het volgende bericht in het protestants-christelijke Trouw. "Onderzoek heeft aangetoond dat de gulle gever een alleenstaande is en praktiserend gelovige uit de protestantse hoek."
Om bij Trouw te kunnen werken hoef je niet meer protestants te zijn, zelfs niet praktiserend gelovig. Maar een beetje journalist weet toch nog wel dat bij een echt gelovig mens geldt: laat de linkerhand niet weten wat de rechter doet.
Hier heb je je klompen niet nodig om te weten: dat onderzoek kan niet deugen. En de berichtgeving daarover kan dus geen kritische journalistiek zijn.

Je kunt jezelf afvragen: werkt inmiddels bij het geven aan goede doelen het omvang-van-het-geslacht-syndroom? Nou ja, we weten dat gulle gevers bestaan. Zou er in deze tijd, waarin we God overboord gezet hebben, toch nog zoiets als een notie van hel en hemel bestaan. Dat er daarom door sommigen veel aan de minder bedeelden gegeven wordt. Je weet maar nooit. En dat, als er dan toch een onderzoeker langs komt, en passant geloofd wordt dat we geloven?

Kwestie van vreemdgaan met God?
En dat "alleenstaande" dan, Leen Karman?
Uuuuuhhhh .....

STEUNBEREN VAN DE SAMENLEVING

Kees Schuyt is een steunbeer van de samenleving. Ik heb hem leren kennen via zijn stukjes in de Volkskrant. Wat mij betreft is het een man die we niet kunnen missen in de ruggengraat van onze samenleving NL. Zeker niet sinds daarover een gesel gaat.

Ik doel niet op de gesel van Fortuyn of Theo van Gogh of Wilders. Ik doel op de gesel van hun nalopers. De klagers. En dan vooral hen die het zo goed weten te verwoorden in de krant, op de pagina's van internet.

Kees Schuyt heeft ooit voor Balkenende een rapport mogen schrijven. Over normen en waarden. Een goed rapport, denk ik. Balkenende vond van niet en heeft het onder in een la gestopt.

Kees Schuyt heeft een aantal van zijn stukken gebundeld in STEUNBEREN VAN DE SAMENLEVING. Een goeie bundel. Ik ben het niet altijd met hem eens. Een enkele keer heb ik deze wijze man op een onvolkomenheid kunnen betrappen. Maar ik zou het boek aan iedereen aan willen raden.
Ik ben dankbaar dat ik een tijdgenoot van deze man mag zijn. Zoals ik ook even een tijdgenoot mocht zijn van zulke grote mannen als Anton Constandse, Arthur Lehning of Theun de Vries.

Er schuilt een zekere tragiek in het bestaan van deze mensen, en de rapporten en boeken die ze het licht doen zien. Zij die deze geschriften ter hand nemen hebben deze eigenlijk niet nodig.

Zij die het nodig hebben zullen vermoedelijk nooit langer dan een seconde stil kunnen staan bij wat deze mensen te melden hebben.

DE KWALITEIT VAN HET ONDERWIJS en andere fratsen

caro Amico,

Prachtig, jouw tirade tegen de regelneefjes van onze majesteit. ’t Was meer dan een glimlach die mijn mond ontvlood. En dat zegt tegen mij altijd dat ik me niet druk moet maken.
Ik mag het niet zeggen, natuurlijk, maar ik doe het toch, je hebt één van mijn laatste mails niet goed gelezen. En jij moet het zeggen, en je zal het ook doen: dat is niet waar. Maar uit mijn Hesse-citaat had je een les kunnen leren.
Stel je hebt wat tuinvuil te verbranden. Je gaat naar de burgemeester en zegt: luister, ik ken nog een ketter, tegen God en gebod, tegen het CDA, tegen hoge pieven die fatsoenlijke brieven schrijven, gelooft alleen wat hij ziet en is dan nog argwanend, gelooft zelfs niet altijd wat ik, zijn goedbedoelende vriend, hem vertel. Zijn naam is Leonardo, die hoort op de brandstapel.
Gegarandeerd dat je niet alleen een vergunning krijgt, maar dat je dit vuur ter plekke vergund wordt. Ik ben bereid mee te werken, mits je een fatsoenlijke ontsnappingsmogelijkheid inbouwt.

Het boek van Theun de Vries heb ik ook in mijn handen gehad. Lang geaarzeld, uiteindelijk niet gekocht. Maar als die man wat uitzocht en op papier zette, was het ook goed.

A che serve vivere se c’é non il coraggio di lottare.
Waartoe dient het leven als de moed om te vechten ontbreekt.
Volgens mij kun je het zo in het Frans lezen. Ik herinner mij servire / vivant / courage. Eerder zal je zeggen dat is niet mijn spreuk, dan dat jij dat niet in het Frans op kunt schrijven. Doe mij een lol, laat de hersentjes even werken, zet de Franse versie er onder, en maak al doende twee druppels water.

VOLGT NU MIJN COMMENTAAR OP INZICHTEN IN DE KWALITEIT VAN HET LAGER ONDERWIJS, mio coraggio di lottare, inzichten waarvan ik jou ook even verdacht.
Dat jij je kinderen naar een Christelijke school stuurt omdat de socialistische openbare meester wel eens naar een demonstratie gaat, het zij je vergeven, en het heeft mijn verdenkingen weggenomen, dat je meedreef in de maalstroom waar alle holle vaten zo gemakkelijk boven blijven. Maar het blijft een vreemd criterium. Hadden die kinderen nog eens een leuk uitje gehad, hadden ze kunnen leren wat lottare werkelijk inhoudt, breng jij ze onder bij iemand die zegt dat ze naar de hel gaan, zo niet letterlijk, dat dan toch maar mooi uitstraalt, omdat hun vader ze van de doop, en zo van het eeuwige licht heeft weggehouden

Aan Barend Biesheuvel schrijf ik de nu volgende arrogante observatie toe (ik zeg schrijf ik toe, want ik kan het nergens controleren): moet je gereformeerd zijn om intelligent te zijn, of moet je intelligent zijn om gereformeerd te wezen?
Ik zeg: geen goed wereldbeeld, maar een prima observatie van een gewenst dorpskijkje.

Anne van der Meyden, uit dezelfde hoek, maar een verstandig predikant (bestaan die?) specialist communicatietechnieken, had heel andere observaties. Die zong de lof van het openbaar onderwijs en zei dat ze zich geen oor moesten laten aanmeten door de positieve beeldvorming van de CNS ( de Christelijk Nationale School).

Iemand op ons dorp zei het kernachtiger, kijkend naar het kindertal van mijn vader, het kindertal van de schoonvader van mijn zuster en het kindertal van de schoonvader (andere) van mijn broer - die hadden er samen meer dan dertig op de wereld gezet: vermenigvuldigen, dat kunnen ze!

Mijn broer is, in een tijd dat de mogelijke twijfel over de kwaliteit van het CNS nog met een beroep op de strijd tussen God en Satan van tafel geveegd kon worden, door een gristelijk onderwijzertje midden in de winter op een koude gang gezet. Reden? Op de vraag naar aardappelsoorten (aardrijkskunde?!) noemde mijn broer: schoolmeesters. Om meerdere reden een zeer goed antwoord.
De jongen is er ziek van geworden, de schoolmeester niet gecorrigeerd.

Mevrouw Barth, je weet wel, die van de brief aan de NRC-lezers, CDA-top, zegt het zo: Bijzondere scholen moeten goede kwaliteit leveren want als ze slecht zijn dan blijven de ouders ook weg. Dit leidt tot beter onderwijs en grotere betrokkenheid van de ouders. Nou, ook jij weet nog wel hoe we zulke nonsensredeneringen noemen!

Dus als ik zulke dingen hoor dan denk ik aan de Paus, de dominee, meisjes in lange rokken die een treinreis en pesten mee moeten maken voordat ze ver van huis hun bizondere zondagschooltje vinden, de PABO waarvan iedereen vindt dat hij over de hele breedte van alle dimensies van het universum, van hel tot hemel, ver ver onder de maat is.
Als je iets ziet wat niet logisch is, kijk je verder dan je neus lang is. Indachtig de katholieke leer: de zon draait niet om de aarde.
Zo gauw je een beetje intelligentie toonde, werd je weggestuurd, in de gevangenis gestopt, mocht jij je vuurtje stoken daar in het noorden. Galilei, Bruno Giordiano, Spinoza, Geelkerken. De laatste verstandige terechtstelling staat op naam van dat noordfriese volkje uit Dokkum: de praatjesmaker Bonifatius.

Wat moeten we bijv. met die trits aan tegenstellingen dat we denken dat Christelijk onderwijs beter is, iedereen met de nek aankijken die van een provinciaals Christelijk schooltje komt en de mythologie niet in zijn rugzak heeft zitten, prat gaan op onze joods-christelijke wortels, en de beste cijfers van de klas hadden naast het goddelijke herrenvolk en het katholieke Polen bij de vervolging van de Joden?

Wat vind ik op internet. De uitslagen CITO 2007 van de zondigste stad van NL, Amsterdam. De gemiddelde score van de hoofdstad lag 0,6 hoger dan het landelijk gemiddelde.
WIE ZIJN DAAR VERANTWOORDELIJK VOOR?
Ja, het zijn die rooie onderwijzers van jou en wat algemeen bizondere!
- algemeen bizonder 45 scholen 536,2
- openbaar onderwijs 85 scholen 535,7
- katholiek 31 scholen 534,9
- protestant 28 scholen 533,9
Saillant detail: islamitische scoren gemiddeld beter dan prot-chr.

Wat zijn nu de criteria. Niet het paasgevoel, dat is wel duidelijk.
Wel, ik heb de hand op nog meer onderzoeksresultaten gelegd. Ik kan je verrassen. En ik zal je nog verrassen, later. Maar ik vind het leuk om ook van jou een tegenstromige tirade te horen, nog eens een keer goede vriend. Zoals die over vuurtje stoken. Help maar eens mee dit vuurtje lekker op te stoken.

Jij schreef.
The more ridiculous a belief system, the higher the probability of its success.
Welnu, dat het gristelijke onderwijs beter zou zijn dan het openbare: het is een ridiculous sprookje met een high succes.

een hartelijke groet met een duivelse grijns,
Leonardo

PS Dat van die rooie onderwijzers is net zo goed een sprookje hoor, je krijgt onmiddellijk gelijk van mij zodra ik voor mijn geestesoog zie dat je de wenkbrauwen fronst.